تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2114

مساهمون:

ص٢١١٤
مىدهند و صلابت آن بدرجه‌ايست كه غير از الماس چيز ديگرى آن را خط نمىكند و هيچيك از ترشيها در آن اثر نمىنمايند و بصعوبت الكتريسته و حرارت را هدايت مىكند و اشعهء آفتاب از آن عبور مىكنند بدون آنكه وى را محسوسا گرم كنند . و نيز شيشه : صراحى و قرابه و بطرى و پياله و ساغر و آبگينه و شاخ حجامت و بلندترين فلك را گويند . و شيشهء حجامت : شاخ حجامت و آلتى كه بدان حجامت كنند . و شيشهء خوناب : آسمان . و شيشهء ماه : فلك قمر . و قمر و ماه . و آتشى شيشه : شيشهء گداخته شده .

شيشه‌باز

(
cice - b z
) ص . پ محيل و حيله‌گر و دغاباز و شعبده‌باز .

شيشه‌باز

(
cice - b z
) ا . پ . آفتاب .

شيشه‌بازى

(
cice - b zi
) ا . پ . شعبده بازى با گوى و ساغر .

شيشه‌بافرزان

(
cice - b farz n
) ص . پ . سپيد .

شيشه شيشه

(
cice - cice
) م ف . پ . صراحى پس از صراحى .

شيشه‌گر

(
cice - gar
) ا . پ . كسى كه شيشه مىسازد .

شيشه‌گردان

(
cice - gard n
) ص . پ . محيل و شعبده‌باز و دغاباز .

شيشه گردن

(
cice - gardan
) ص . پ . ابله و احمق و نادان و بىعقل .

شيشه محل

(
cice - mahal
) ا . پ . كوشك بلور .

شيشيك

(
cicik
) ا . پ . شيشو و تيهو .

شيص

(
cis
) و

شيصاء

(
cis '
) ا . ع . خرمائى كه هستهء آن سخت نشود و يا خرماى هسته نابسته . و نوعى از ردىترين خرماها . و نوعى از ماهى . و درد دندان . و درد شكم . و ابو الشيص خزاعى : نام شاعرى .

شيصبان

(
caysab n
) ا . ع . مورچهء نر . و سوراخ مورچه . و قبيله‌اى از پريان . و نام ديوى .

شيط

(
cayt
) م . ع . شاط شيطا و شيطوطة و شياطة . مر . شياطة .

شيطان

(
cayt n
) ا . ع . ديو و اسقنبه . و هر سركش و نافرمان از مردم و پرى و ستور و جز آن . ج : شياطين . و مار . و داغى بر سرين شتر راست كشيدهء بر ران تا پاشنه . و الشيطان : ابليس . و شيطان الفلا : تشنگى .

شيطان خيال

(
cayt n - xiy l
) ص . پ . آنكه مانند شيطان در هر كارى وسوسه مىكند .

شيطانى

(
cayt ni
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بشيطان . و نافرمانى و سركشى . و شرارت و بدكردارى .

شيطانية

(
cayt niyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عناد و خودسرى و نافرمانى و سركشى . و غرور و تكبر .

شيطة

(
caytat
) ا . ع . فترة . و غيبة .

شيطرج

(
citaraj
) ا . ع . داروئى هندى و بسيار تيز و تند .

شيطره

(
caytare
) ا . پ . شاهتره .

شيطنة

(
caytanat
) م . ع . شيطن شيطنة : ديوى كرد . و سركش و نافرمان گرديد .

شيطنت

(
caytanat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ديوى و شيطانى . و ملعنت . و تمرد و خودسرى و خوددارئى . و دوروئى . و نافرمانى و سركشى . و كينه‌ورى و دشمنى .

شيطوطة

(
caytutat
) م . ع . شاط شياطة و شيطوطة . مر . شياطة .

شيطى

(
caytiyy
) ا . ع . غبار بالا رفته .

شيظ

(
cayz
) م . ع . پاره‌اى از نيزهء شكسته و جز آن جدا شدن ( و الفعل من ضرب ) . يق : شاظت فى يدى من قناتك شظية شيظا .

شيظان

(
cayz n
) ا . ع . بدخوى سخت‌دل .

شيظم

(
cayzam
) ا . ع . سخت دراز تناور جوان از شتر و از اسب و از مردم . ج : شياظمة . و خارپشت بزرگ كلانسال . و شير بيشه .

شيظمة

(
cayzamat
) ا . ع . مؤنث شيظم .

شيظمى

(
cayzamiyy
) ا . ع . سخت دراز تناور جوان از شتر و از اسب و از مردم . ج : شياظمة . و مرد بسيار گوى فصيح . و اسب خوش‌آينده . و شير بيشه .

شيع

(
cay '
) ا . ع . شير بچه . ج : اشياع . و بچهء دويم كه در ميان آن و بچهء اول ديگرى زاده نشده باشد . يق : هذا شيع هذا . و مثل و مانند . و مقدار و اندازه . يق : اقام فلان شهرا او شيعه . و آتيك غدا او شيعه اى بعده به مقدار و مدة . و شيع الله : اسم است مانند تيم اللّه .

شيع

(
cay '
) م . ع . شاع الشيئ شيعا و شيوعا و مشاعا و مشاعة و شيعانا و شيعوعة ( از باب ضرب ) : ظاهر و هويدا گرديد آن چيز . و شعت بالشيئ : آشكار و هويدا كردم آن چيز را . و شاع الاناء : پر كرد آن آوند را . و شاعكم السلام مثل عليكم السلام است يعنى مصاحب و رفيق باد شما را سلامت و تابع پيرو و لازم غير مفارق باد و يا پر كند شما را سلامت . و شاعكم الله بالسلام يعنى تابع و يار شما گرداند خداى سلامت را و اين را در وقتى مىگويند كه شخص از دوستان خود مفارقت مىكند .

شيع

(
ci '
) ص . ع . هو شيع نساء :
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2114 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )