تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1966

مساهمون:

ص١٩٦٦
آسان مىگويد و مشكل و دشوار نمىگويد .

سه لنج

(
se - lonj
) ص . پ . سه لب .

سه‌لو

(
se - lu
) ص . پ . سه‌تاه و سه‌لا .

سهلى

(
sahliyy
) ص . ع . هر چيز كه در زمين سهل و نرم برويد .

سهلى

(
sohliyy
) ص . ع . نرم منسوب بسهل على غير قياس . و بعير سهلى : شترى كه در زمين نرم چرا كند .

سهم

(
sahm
) و (
sahem
) ا . پ . ترس و بيم و هراس و هول و خوف .

سهم

(
sahm
) ا . ع . حظ و نصيب و بهره . ج : اسهم و سهام و سهمان و سهمة . و تير . و تير قرعه . ج : اسهم و سهام . و شاه تير . و در معاملات و مساحتها مقدار شش ذراع . و سنگى كه بر در خانه براى شكار شير گذارند و چون شير خواهد در آن خانه درآيد بدان سنگ بند گردد . و نام قبيله‌اى از تازيان . و سهم الرامى : نام ستاره‌اى . و ذو السهم : لقب مردى بدان‌جهت كه بهرهء خود را باصحاب مىبخشيد .

سهم

(
sahm
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بهره و قسمت و نصيب . و تير و پرندخ .

سهم

(
sohom
) ا . ع . خطوط شعاع . و تشنگى . و حرارت سخت . و مردمان عاقل و حكيم از عمال .

سهم

(
sahom
) ص . توصيفى عددى . پ . چيزى كه در مرتبهء سه واقع شود .

سهم الغيب

(
sahmol - qayb
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تير قضا و تير تقدير . و سر نوشت و نصيب و طالع . و مرگ و اجل .

سهمان

(
sohm n
) ع . ج . سهم .

سه ماه

(
se - m h
) ا . پ . ابعاد ثلاث يعنى طول و عرض و عمق .

سه ماهه

(
se - m he
) ص و م ف . پ . هر چيز كه سه ماه بر آن گذشته و سه ماه عمر كرده باشد . و سه ماه متوالى و پى در پى .

سهة

(
sohmat
) ا . ع . خويشى و قرابت . و بهره و نصيب . و ج . سهم .

سهمگين

(
sahm - gin
) ص . پ . مهيب و مخوف و هولناك و ترسناك .

سهمناك

(
sahm - n k
) و (
sahem - n k
) ص . پ . ترسيده و هولناك و داراى ترس و بيم .

سهميدن

(
sahmidan
) ف ل . پ . ترسيدن و هراسيدن و خوف و ترس داشتن .

سه نتاج

(
se - net j
) ا . پ . مواليد ثلاث يعنى حيوان و نبات و جماد .

سهند

(
sahand
) ا . پ . نام كوهى در آذربايجان نزديك بتبريز . و نام دهى نزديك آن كوه .

سهنساه

(
sehens h
) و (
sehons h
) ا . ع . آخر و پس همه . يق : افعل هذا سهنساه اى آخر كل شيئى .

سه نوبت

(
se - navbat
) ا . پ . ايام كودكى و جوانى و پيرى . و نيز تهجد و اشراق و چاشت . و هنگام نواختن و نقاره زدن را نيز سه نوبت گويند چه در قديم سه هنگام يعنى بامداد و نيمروز و پسين مىنواختند اگر چه در زمان سنجر پنج هنگام نماز مىنواختند و آن را پنج نوبت مىگفتند .

سهو

(
sahv
) ا و ص . ع . سكون . و نرمى . و آرام . و مردم نرم خو . و كار آسان . و آب شيرين . و شتر نرم و رام . ج : سهاء . و لهو و بازى . و حملت المراة سهوا يعنى در ايام حيض حامله شد آن زن . و فعله سهوا رهوا يعنى كرد آن كار را از روى عفو بدون تقاضا و طلب .

سهو

(
sahv
) م . ع . سها فى الامر سهوا و سهوا ( از باب نصر ) : فراموش كرد آن كار را و غفلت نمود در آن و رفت دل وى به طرف غير آن . و سها فيه : ترك كرد آن را بدون علم . و سها عنه : ترك كرد آن را با علم به آن . و سها فى صلاته : ترك داد از نماز خود چيزى را و يا افزود در آن و يا چيزى از نماز را در غير جاى خودش آورد . و مال لا يسهى و لا ينهى يعنى مال بسيار كه بغايت آن رسيده نشود .

سهو

(
sahv
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خبط و فرويش و خطا و غفلت و اشتباه . و فراموشى . و تقصير و قصور . و غلط و لغزش و گناه . و بىاعتنائى و بىالتفاتى . و مدارا . و فروتنى و نرمى و ملايمت . و سهو قلم : لغزش قلم و اشتباه در تحرير . و سهو كاتب : خبط و غفلت نويسنده . و سهو كردن : خطا كردن و تقصير كردن و غلط كردن و اهمال نمودن و غفلت كردن .

سهو

(
sohovv
) م . ع . سها سهوا و سهوا . مر سهو .

سهوا

(
sahvan
) م . ف . پ . - مأخوذ از تازى - اشتباها و بطور اشتباه و از روى غفلت و فراموشى نه از روى عمد .

سهواء

(
sahv '
) ا . ع . ساعتى از شب و پاره‌اى از شب . و ساعتى از اول شب . و نام اسبى .

سهوان

(
sahv n
) ص . ع . غافل و بىخبر . المثل : ان الموصين بنو سهوان معناه انك لا تحتاج ان توصى بها و انما بوصى من كان غافلا ساهيا .

سهوب

(
sohub
) ع . ج . سهب . و سهوب الفلاة : نواحى دشت .

سهوة

(
sahvat
) ا . ع . ماده شتر رام نرم رفتار . و كمان نرم . و سنگ بزرگ . و پيش دالان . و گنجينه . و خانهء خرد ميان دو خانهء كلان . و طاق مانندى كه در آن چيزها گذارند . و سراچه‌اى كه بگنجينهء كوچك ماند . و سه چهار چوب كه به روى يكديگر گسترند و بر آن متاع