تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1494

مساهمون:

ص١٤٩٤
ستارهء بسيار روشن . و كارد سركج .

درهشته

(
dar - hecte
) ا . پ . جود و عطا و كرم و بخشش و داد و سخا .

درهم

(
dar - ham
) ص و م ف . پ . مشوش و پيچدار و مغلق و مختلط و شوريده و پريشان و آميخته و بهم پيچيده و كج و پيچيده و ناراست . و مضطرب و غمناك و مغموم . و در هم بودن : مغموم و مضطرب و پريشان بودن . و در هم شدن : شوريده و مختلط گشتن . و درهم نشستن : كثيف و غليظ و هنگفت شدن مانند تاريكى . و در هم كردن : مختلط كردن . و آميختن و ممزوج نمودن . و در هم كشيدن : ترنجيدن و متقلص كردن . و روى در هم كشيدن : روى ترش كردن . و سخت روئى كردن . و پرچين كردن روى .

درهم

(
derham
) و (
derhem
) ا . ع . مأخوذ از فارسى - پول رايج . و نقرهء مسكوك و درم و وزن آن شش دانگ و هر دانگ دو قيراط و هر قيراط دو طسوج و هر طسوج دو جو ميانه . ج : دراهم . و درهم بغلى : كه درهم شرعى نيز گويند زر مسكوكى بوده كه وسعت آن آن‌قدر باشد كه در كف دست شخص متوسط آب قرار گيرد .

درهم

(
derham
) ا . ع . مرغزار با درخت و بوستان با ديوار . و نام اسبى . و از اعلام است .

درهم

(
derham
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درم . و درهم و دينار : نقره و طلاى مسكوك .

درهم افتاده

(
dar - ham - oft de
) ص . پ . ويران و خراب . و در هرج و مرج افتاده و پريشان شده .

درهم برهم

(
dar - ham - bar - ham
) ص و م ف . پ . متفرق و شوريده و پريشان . و مختلط و پريشان خاطر .

درهم پيوستگى

(
dar - ham - payvastagi
) ا . پ . اختلاط و آميختگى و اتصال و مانند حصير بهم بافته .

درهم پيوستن

(
dar - ham - payvastan
) ف ل . پ . آميخته شدن و متصل گرديدن .

درهم پيوسته

(
dar - ham - payvaste
) ص . پ . آميخته و سرشته و ممزوج شده و حصير بافى شده .

درهمة

(
darhamat
) م . ع . داراى درهم بسيار شدن . و درهمت الخبازى : برگ آن مانند درهم گرديد .

درهم كشيدگى

(
dar - ham - kacidagi
) ا . پ . تقلص و كوتاه شدگى و پرچينى .

درهم كشيده

(
dar - ham - kacide
) ص . پ . متقلص و كوتاه شده و چين دار .

در همه جا

(
dar - hame - j
) م ف . پ . در هر موقع و در هر مكان و در هر وقت .

درهمى

(
darhami
) ا . پ . اختلال و پريشانى و بىترتيبى .

درهو

(
dar - hu
) ا . پ . يك قسم دريچه و يا پنجره‌اى كه از ميان وى گلوله را بغلطانند .

درهوا

(
dar - hav
) ص . و م ف . پ . آويخته و معلق . و در هوا شدن : معلق شدن و آويخته شدن . و پا در هوا : بدون استوارى و استحكام . و بدون تعقل و تفكر .

در هوس

(
derhavs
) ا . ع . سخت و درشت و شديد .

درى

(
dary
) م . ع . درى الصيد دريا ( از باب ضرب ) : فريب داد آن شكار را . و درى رأسه : خاريد سر را به مدرى .

درى

(
dary
) و (
dery
) و (
doriyy
) م . ع . دريته و دريت به دريا و دريا و درية و درية و دريانا و دريانا و دراية و دريا ( از باب ضرب ) : دانستم آن را و يا دانستم آن را بنوعى از حيله . و لا ادرى و يا لا ادر يعنى نمىدانم . مر . دراية .

درى

(
dari
) ا . پ . يك قسم از سه زبان پارسى باستانى كه داراى فصاحت و عارى از نقصان است مثلا اشكم و اشتر و بگوى و بشنود از كلمات درى مىباشند و شكم و شتر و گوى و شنود غير درى . و يا زبان مردمان بلخ و بخارا و بدخشان و مرو را درى مىگفته‌اند و نيز زبان ملائكهء آسمان چهارم و اهالى بهشت كه نيز در آسمان چهارم واقع است درى مىباشد قال صلى اللّه عليه و آله : لسان اهل الجنة عربى او فارسى درى .

درى

(
dari
) ص . پ . منسوب بدر . و منسوب بدرهء كوه . و كبك درى : نوعى از كبك كه در كوه زندگى مىكند .

درئ

(
derri '
) و (
dorri '
) ص . ع . كوكب درئ : ستارهء درخشان و تابان . و كذلك كوكب درئ .

درى

(
darriyy
) و (
derriyy
) و (
dorriyy
) ص . ع . كوكب درى : ستاره‌اى كه مانند گوهر مىدرخشد . و كذا كوكب درى و كوكب درى . ج : درارى .

درى

(
dorriyy
) ا . ع . درى السيف : درخشندگى شمشير و روشنى آن .

دريا

(
dary
) ا . پ . مجموع آبهاى نمكى كه مىپوشاند جزء اعظم كرهء زمين را و هر وسعت زيادى از آبهاى نمكى و بحر و زو و اقيانوس و رودخانه . و باصطلاح محققين اشاره بذات پاك واجب الوجود . و نوعا دريا مىپوشاند تقريبا سه ربع از سطح زمين را دور نيمكرهء جنوبى بيشتر فراگرفته است زمين را تا در نيمكرهء شمالى و ادله‌اى كه در باب نمكى بودن آبهاى دريا ايراد كرده‌اند از همه قوىتر و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1494 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )