تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 701

مساهمون:

ص٧٠١

پاچوك

(
p cuk
) ا . پ . سرگين خشك شدهء گاو كه در سوزاندن به كار برند .

پاچه

(
p - ce
) ا . پ . مصغر پاى يعنى پاى كوچك . و قسمت از زانو به پائين هر چهار دست و پاى گوسپند و گوساله و جز آن . و فضاى شلوار و تنبان آدمى مانند شلوار دو پاچه و تنبان يك پاچه . و ميان پاچه : دبر و يا قبل .

پاچه‌فروش

(
p - ce - farovc
) ا . پ . كسى كه پاچه‌ها را مىپزد و مىفروشد .

پاچيدن

(
p cidan
) ف ل . پ . پاشيدن . و نرم و آهسته راه رفتن . و ف م . پاشيدن .

پاچيله

(
p - cile
) ا . پ . كفش و پاافزار و باچله .

پاخ

(
p x
) ا . پ . زر و سيم كامل عيار و و يا بدعيار و تصفيه نشده . و آهك . و گچ و ساروج و ايلچى و رسول و سفير و نمك بحرامى . و ص . مزين و آراسته . و زيبا . و نيك و نيكو . و جميل و خوش‌صورت . و پست و زبون . و م ف . روز گذشته و ديروز .

پا خاك كردن

(
p - x k - kardan
) ف م . پ . به تأنى حركت كردن . و بگرانى سير كردن .

پاخته

(
p xte
) ا . پ . چهچههء بلند . و طناب بنايان .

پاخره

(
p xare
) و (
p xere
) و (
p xre
) ا . پ . صفه و نشيمنى كه در پيش در خانه سازند .

پاخطه

(
p - xate
) ا . پ . ابزار و آلت حكاك و جواهرى .

پا خوردن

(
p - xordan
) ف ل . پ . فريب خوردن و گول خوردن . و مغبون شدن در معامله .

پاخوست

(
p - xost
) و پاخواست (
p - x st
) ص . پ . پايمال شده .

پاخيره

(
p - xire
) ا . پ . چينهء بن ديوار و ردهء سنگى بن ديوار كه بر روى آن ديوار بنا كنند و بتازى رهص گويند .

پاخيره‌زن

(
p xire - zan
) ا . پ . بنا و گل كار و ديوارگر .

پاد

(
p d
) ا . پ . پاس . و پاسبان و نگهبان . و سامان و پات و تخت و اورنگ و سرير . و توانائى . و تصرف و تملك . و ص . پاينده و داراى دوام و ثبات و استحكام . و بزرگ و عمده .

پادادن

(
p - d dan
) ف م . پ . مستحكم كردن . و قوت و قدرت دادن . و روان كردن .

پادار

(
p - d r
) ص . پ . باقى و هميشه و برقرار و ثابت و دائم . و اسب جلد و تند و تيز وا . نام روز بيستم از ماه‌هاى جلالى . و پادار بودن ف ل . : باقى بودن و برقرار بودن . و پادار كردن ف م . : ثابت و برقرار كردن .

پادارى

(
p - d ri
) ا . پ . ثبات و دوام و مقاومت .

پاداش

(
p d c
) ا . پ . رفيق و يار و دوست .

پاداش

(
p d c
) و پاداشت (
p - dact
) و

پاداشن

(
p - d can
) ا . پ . جزا و مكافات نيكى . و يا مطلق جزا و مكافات خواه نيكى باشد و يا بدى . و عوض . و انتقام . و تلافى . و كينه .

پادام

(
p d m
) ا . پ . حلقهء موى و آن دامى است كه از موى دم اسب سازند و در جائى گذارند تا پرندگان در آن افتند . و پرنده‌اى را نيز گويند كه در پاى دام بندند تا پرندگان ديگر بهواى آن آمده و در دام افتند .

پادامان

(
p d m n
) و پادامن (
p - d man
) ا . پ . آنجاى از دامن كه به زمين نزديك باشد .

پادانيا

(
p - d ni
) ا . پ . ريشه‌اى مانند ريشهء گزر .

پاداو

(
p d v
) ا . پ . مر . پاراو .

پادبان

(
p db n
) ا . پ . پابند .

پادر

(
p dar
) ا . پ . لرزش اندام .

پادراز

(
p - dar z
) ص . پ . راضى . و آسوده و با آسايش . و صاحب لاف .

پادرازى

(
p - dar zi
) ا . پ . غرور و تكبر . و لاف .

پادرركاب

(
p - dar - rek b
) م ف . پ . سوار . و سوارى سفر . و مهيا و مستعد مسافرت . و مستعد بضايع شدن چيزى عموما و شراب خصوصا . و دم نزع .

پادرگل

(
p - dar - gel
) ص . پ . گرفتار . و حيران و آشفته و مضطرب و سرگردان .

پادرهوا

(
p - dar - hav
) م ف . پ . بدون استوارى و استحكام . و بدون انديشه و تفكر . و از روى هوا و هوس .

پادرى

(
p dri
) ا . پ . بطريق و پيشواى ترسايان .

پادزهز

(
p d - zahr
) ا . پ . پازهر و ترياق . و باصطلاح طب هر داروئى را گويند كه اثر زهر را در بدن انسان و ساير حيوانات باطل كند .

پادست

(
p - dast
) ا . پ . نسيه - مقابل نقد - يعنى چيزى را بخرند و اداى قيمت آن را بوقتى ديگر گذارند .

پادش

(
p dac
) ا . پ . مر . پاداش .

پادشا

(
p d - c
) و پادشاه (
p d - c h
) ا . پ . لفظ پادشاه مركب از كلمهء پاد بمعنى تخت و اورنگ و از كلمهء شاه بمعنى خداوند يعنى خداوند تخت و اورنگ و حافظ و حارس و نگاهبان آن . و نوعا هر سلطانى را كه داراى تاج و تخت و خطبه و سكه باشد به اين اسم مىنامند مانند پادشاه ايران و پادشاه روس و پادشاه روم و