تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 487

مساهمون:

ص٤٨٧
او را خداى .

ايقاد

(
iq d
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برافروختگى آتش . و ايقاد نايرهء حرب : روشن كردن شعلهء جنگ .

ايقاذ

(
iq z
) م . ع . اوقذ زيدا ايقاذا : بيمار گذاشت زيد را .

ايقار

(
iq r
) م . ع . اوقر الدابة ايقارا و قرة : بار كرد آن ستور را . و اوقرت النخلة : گرانبار شد آن خرمابن . و اوقر الله الدابة : بكفاند خداى ساق آن ستور را و بشكند استخوان آن را .

ايقاص

(
iq s
) م . ع . كوتاه كردن گردن را .

ايقاظ

(
ayq z
) ع . ج يقظ (
yaqez
) و (
yaqoz
) .

ايقاظ

(
iq z
) م . ع . ايقظه ايقاظا : بيدار كرد آن را از خواب . و ايقظ الغبار : برانگيخت گرد را .

ايقاع

(
iq '
) م . ع . اوقعه ايقاعا : انداخت آن را . و اوقع بالقوم : مبالغه كرد در قتال آن قوم . و بجنگ در انداختند آنها را . و اوقعه بالشر : انداخت آن را در بدى . و نيز ايقاع : فروگرفتن آب مرغزار را . و پست كردن سرودگوى آواز را و راست كردن آن را .

ايقاف

(
iq f
) م . ع . خاموش بودن . و ايستانيدن . و بازايستادن از كارى يق اوقف عنه . و وقف كردن بر مساكين چيزى را يق اوقف الدار و الدابة . و ما اوقفك هاهنا و اى شئى اوقفك هاهنا اى اى شأن حملك على الوقوف يعنى چه چيز واداشت ترا بر ايستادن در اينجا .

ايقال

(
iq l
) ا . پ . غمازى . و خوشامدگى .

ايقام

(
iq m
) م . ع . چيره شدن . و خوار كردن . و بازداشتن از خواسته .

ايقان

(
iq n
) م . ع . ايقنه و به ايقانا : بىگمان دانست آن را .

ايقاه

(
iq h
) م . ع . ايقهته ايقاها : فرمان‌بردارى و بندگى كردم آن را .

ايقون

(
iqun
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - يك قسم گلى مانند گل سرخ ولى بدبوى و گنده .

ايقونة

(
ayqunat
) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - تصوير و نقش و نگار .

ايك

(
ik
) ا . پ . شرارهء آتش .

ايك

(
ayk
) ا . ع . درختان بهم پيچيده . و بيشهء درختان كنار و پيلو . و انبوهى از هر درخت كه باشد حتى از خرمابنان . و ايك آيك : ايك باردار .

ايك

(
ayk
) م . ع . ايك الاراك ايكا ( از باب سمع ) : انبوه و درهم پيچيده شد درخت پيلو .

ايكاء

(
ik '
) م . ع . چون مهموز باشد تكيه كردن . و برپاى كردن تكيه‌گاه براى كسى . و چون يائى باشد با بند بستن سرمشك يق اوكى القربة و عليها اى شده بالوكاء . و زفتى كردن يق سئل فاوكى . و قولهم اوك حلقك ( بصيغهء امر ) يعنى خاموش باش .

ايكاب

(
ik b
) م . ع . لازم گرفتن موكب را . و آمادهء پريده شدن مرغ . و بال جنبانيدن آن وقت فرود آمدن . و بخشم آوردن كسى را .

ايكاح

(
ik h
) م . ع . اوكح ايكاحا : مانده گرديد . و اوكح فى حفره : به سنگ رسيد در كندن آن . و اوكح العطاء : قطع كرد دهش را . و اوكح عن الامر : باز ايستاد از آن كار .

ايكار

(
ik r
) م . ع . پر كردن خنور را .

ايكاس

(
ik s
) م . ع . اوكس فلان فى تجارته ايكاسا ( مجهولا ) : زيان كرد فلان در تجارت خود .

ايكاع

(
ik '
) م . ع . اوكعوا ايكاعا : خداوند شتران فربه و ستبر و درشت اندام شدند و اوكع زيد : كم چيز شد زيد و كار دشوار آورد . و اوكع الامر : استوار و محكم گشت آن كار . و اوكع فلان فى الامر : سختى كرد فلان در آن كار . و اوكع السقاء و غيره : درشت و ستبر و سخت گردانيد مشك و جز آن را .

ائكاف

(
e'k f
) م . ع . آكف الحمار ائكافا : بست عرق‌گير را بر پشت آن خر .

ايكاف

(
ik f
) م . ع . اوكف البيت بالمطر ايكاقا : چكه كرد سقف خانه از باران . و كذلك اوكفت العين بالدمع : چكيد اشك از چشم . و اوكفه : گذاشت بر آن و كاف يعنى عرق‌گير را و كذلك آكفه ايكافا ( بقلب الواو الفا ) . و اوكفه فى الاثم : در گناه افگند او را .

ائكال

(
e'k l
) م . ع . آكله الشيئى ائكالا : داد به او آن چيز را تا بخورد . و آكلت النار الحطب : معدوم كرد آتش هيزم را . و آكل بينهم : سخن‌چينى كرد در ميان آنها و برانگيخت بعضى را بر بعضى . و آكل النخل و الزرع : خوردنى آورد آن خرمابن و آن كشت . و آكل فلانا فلانا : قادر گردانيد فلان را بر فلان .

ايكال

(
ik l
) م . ع . اوكل بالله ايكالا : تكيه نمود بر خدا . و نيز ايكال : گذاشتن كار به كسى .

ايكة

(
aykat
) ا . ع . واحد ايك . مر . ايك .

ايكم

(
ayyakom
) ع . يعنى كداميك از شماها .

ايگ

(
ig
) ا خ . پ . نام ولايتى از ولايات فارس .

ايگباون

(
igb van
) ا خ . پ . نام كتابى در مذهب مغان و كيش آتش‌پرستى .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 487 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )