تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 393

مساهمون:

ص٣٩٣

امضاض

(
emz z
) م . ع . سوختن دل را اندوه چيزى . و اندوهمند گرديدن . و سوختن سرمه چشم را در بخور كردن . و سوزانيدن جراحت و خراشيدن و سوختن پوست را .

امضاغ

(
emz q
) م . ع . خوشمزه گرديدن خرماى خرمابن چنان كه خائيده شود . و خوشمزه گرديدن گوشت و خورده شدن آن .

اضمحلال

(
emzehl l
) م . ع . نيست شدن و رفتن . مقلوب اضمحلال .

امضى

(
amz
) ص . ع . نافذتر و تيزتر و دقيق‌تر .

امطاء

(
amt '
) ع . ج . مطا و ج مطو (
matv
) و (
metv
) و ج ج مطية (
matyyat
) .

امطاء

(
emt '
) م . ع . امطى الدابة امطاء براى سوارى گرفت آن ستور را .

امطار

(
amt r
) ع . ج . مطر (
matar
) و ج مطر (
matar
) .

امطار

(
emt r
) م . ع . بارانيدن يق امطر الله السماء . و امطرهم الله عليهم گفته نمىشود مگر در عذاب و عرق آوردن پيشانى كسى يق امطر الرجل و كلمت فلانا فامطر تكلم كردن فلان را پس سر فرود افگند و چيزى نگفت و خاموش شد و امطر المكان باران رسيده يافت آن جاى را و امطرت السماء امطارا لغة .

امطى

(
omteyy
) ا . ع . راست و دراز قامت . و نام صمغى كه آن را مىخورند .

امظاظ

(
emz z
) م . ع . پوست باز كردن از درخت تر تا خشك گردد يق امظظت العود الرطب .

امع

(
emma '
) و امع (
amma '
) ص . ع . رجل امع يا رجل امع مرد سست راى فرمان بردار هر كس . و هر كه همراه مردمان بضيافت رود بىآنكه خوانده باشند او را . و آنكه در دين تبعيت ديگران نمايد . و متردد در غير صنعت . و آنكه هر كه را بيند گويد من با توام . و در همهء اين معانى از صفات رجال است و نگويند امرأة امعة مگر بقلت .

امعا

(
am '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - روده‌ها .

امعاء

(
am ' '
) ع . ج . معى (
ma'y
) و معى (
me
) روده‌ها الحديث ان المومن ياكل فى معاء واحد و الكافر ياكل فى سبعة امعاء يعنى ان المؤمن ياكل من وجوه و لا يبالى ما اكل و من اين اكل و امعاء الارض كاليهاى هر آب راهه كه از زمين پست بسوى آب‌راههء ديگر رود . يا زمين ميان دو زمين درشت و آب تك يعنى جاى ايستادن آب در قعر .

امعار

(
em ' r
) م . ع . درويش و نيازمند شدن . و سپرى گرديدن توشه و كم گرديدن موى و پر و مانند آن . و بىگياه و يا كم گياه گشتن زمين . و بركشيدن از كسى مال او را . و چريدن ستور همهء گياه چراگاه را .

امعاز

(
em ' z
) م . ع . بسيار بز شدن مرد .

امعاسين

(
am ' sin
) و امعاسيون (
am ' siyun
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - آب غوره .

امعاص

(
am ' s
) ع . ج . معص (
ma's
) .

امعاض

(
em ' z
) م . ع . خشمناك كردن . و دشوار نمودن كار بر كسى . و سوختن .

امعاط

(
am ' t
) ا . خ . ع . نام موضعى .

امعاط

(
emme ' t
) م . ع . پىدرپى افتادن موى و ريختن ريشهء رسن و سوده و نرم شدن آن و برافتادن موى از بيمارى .

امعاق

(
am ' q
) ج . ع . معق - (
ma'q
) و معق (
ma'aq
) .

امعاق

(
em ' q
) م . ع . دور تك گردانيدن چاه را . و مغاك كردن .

امعال

(
em ' l
) م . ع . شتابانيدن يق امعلنى عن الحاجة اى اعجلنى .

امعان

(
em ' n
) م . ع . دور انديشيدن در كارى يق امعن فى الامر . و بردن حق كسى را و منكر آن شدن و اقرار كردن به آن يق امعن بحقه - از اضداد است - و دور شدن اسب در دويدن . و نهان شدن سوسمار در اقصاى سوراخ خود . و بسيار شدن مال كسى و كم گرديدن آن - نيز از اضداد است - و روان شدن آب و سيراب شدن زمين .

امعان

(
em ' n
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تيزى و تندى و زيركى و امعان نظر نگاه با زيركى و فراست و غور رسى و عاقبت‌انديشى .

امعة

(
emma'at
) و امعة (
amma'at
) ص . ع . رجل امعة . مر . - امع (
emma '
) و امع (
amma '
) را .

امعر

(
am'ar
) ص . ع . مردم كم موى و موى افتاده و شتر موى و پشم ريخته . و جاى كم نبات .

امعز

(
am'az
) ا . ع . جاى درشت سخت سنگناك يق مكان امعز معز (
mo'z
) ج . و ما امعزه من رجل چه سخت‌تر است او .

امعط

(
am'at
) ص . ع . گرگ موى ريخته . و مرد بىموى و رمل امعط ريگ بىگياه و لص امعط دزد پليد معط (
mo't
) ج .

امعوز

(
om'uz
) ا . ع . بز و گلهء آهو يا گلهء آهوى از سى تا چهل يا گلهء بز كوهى اما عز و اما عيزج .

امغاد

(
emq d
) م . ع . بسيار خوردن آب و مانند آن . و شير خورانيدن كودك و شتر بچه را .

امغار

(
emq r
) م . ع . بيرون آوردن
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 393 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )