تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 394

مساهمون:

ص٣٩٤
خون و جز آن . و درگذرانيدن و سرخ گرديدن شير . و بيرون آمدن شير يا خون از پستان گوسپند از علتى .

امغاص

(
amq s
) ج . ع . مغص (
maqas
) .

امغاط

(
emmeq t
) م . ع . كشيده شدن و بلند برآمدن روز .

امغال

(
emq l
) م . ع . خداوند ستور درد شكم رسيده شدن يق امغل القوم امغالا و امغلت المراة بچه از شير باز نكرده آبستن شد آن زن و يا هر سال زائيد و امغلت المراة بولدها شير داد آن زن بچهء خود را با باردارى . و نيز امغال سالى دو بار بار آوردن گوسپند . و يا پياپى آبستن شدن آن . و يا داراى دردى بودن در شكم كه چون آبستن گردد بيندازد يق امغلت الشاة و امغل به يعنى غمازى كرد .

امغر

(
amqar
) ا . ع . اسب و شتر همرنگ گل سرخ . و مرد سرخ موى و سرخ پوست . و آنكه بر روى او اندكى سرخى بسپيدى آميز باشد .

امغيلان

(
amoqeyl n
) و (
ammoqeyl n
) ا . ع . بلغت اهالى مصر خار .

امفاسيون

(
omfasiyun
) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - آب غوره .

امق

(
amq
) و (
omq
) ا . ع . كنج چشم .

امق

(
ammaq
) ص . ع . فرس امق اسب بسيار دراز .

امقار

(
emq r
) م . ع . به سركه پاكيزه كردن ماهى نمك زده را . و تلخ شدن و بد مزه گرديدن شير .

امقاط

(
amq t
) ج . ع . مقط (
moqt
) .

امقت

(
amqat
) ع . ما امقته عندى او دشمن داشته شده است در نزد من و ما امقتنى له من او را دشمن گرفتم و كلمهء امقت را بعضى صيغهء تعجب دانسته و بعضى از باب افعال گفته‌اند .

امقرار

(
emqer r
) م . ع . بلند برآمدن رگ .

امقع

(
amqo '
) ا . ع . هو شراب بامقع او دوام مىورزد در امور چندان كه بنهايت مراد خود رسد .

امقه

(
amqah
) ص . ع . كسى كه سپيدى چشمش با اندك كبودى باشد . و يا از بىسرمگى چشمش تباه شده باشد . و يا سرمه جاى از چشم سپيد گشته باشد و شراب امقه شراب كبود آبى رنگ .

امقه

(
amqah
) ا . ع . دور و بعيد . و مرد كه كنج چشم و پلك آن از كمى مژه سرخ باشد . و جاى بىگياه و بىدرخت .

امكاء

(
amk '
) ع . ج مكا و مكو (
makv
) .

امكان

(
emk n
) م . ع . بيضه دادن و زير بال گرفتن ملخ و سوسمار بيضه را . و قادر گردانيدن بر چيزى يق امكنه من الشيى و پاى برجاى كردن و دست دادن و قولهم ما امكنه عند الامير شاذ .

امكان

(
emk n
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - احتمال و توانائى و قدرت و ممكنيت و بوسير . و باصطلاح فلسفه چيزى كه وجود و عدم آن هر دو ضرورى نباشد آن را امكان گويند مانند انسان و حيوان و نبات و جماد و غيره و امتناع چيزى را گويند كه عدم آن ضرورى باشد مانند شريك بارى و وجوب آنكه وجودش ضرورى بود مانند واجب الوجود جل جلاله و امكان داشتن جايز بودن و محال نبودن و روا بودن و ممكن بودن و احتمال داشتن و توانستن .

امكانى

(
emk niy
) ص . ع . منسوب به امكان و ممكن .

امكر

(
amkar
) ص . ع . بامكرتر و فريبنده‌تر .

امكن

(
amkan
) ص . ع . با مكانت‌تر و با مرتبه‌تر .

امكنة

(
amkenat
) ع . ج مكان .

امكنه

(
amkeneh
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جايها و مكانها . امل (
aml
) و امل (
eml
) و امل (
amal
) ا . ع . اميد . آمال ج .

امل

(
aml
) م . ع . اميد داشتن چيزى را يق امله املا ( از باب نصر ) .

امل

(
omol
) ج . ع . اميل (
amil
) .

املا

(
eml
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طريقهء نوشتن كلمات و درست نويسى و رسم الخط و صاحب املا آنكه كلمات را درست و صحيح نويسد و بىاملا آنكه غلط نويسد و املا كردن طريقهء نوشتن كلمات را براى كسى بيان كردن .

املاء

(
eml '
) م . ع . چون مهموز باشد پر كردن . و زكام زده گردانيدن . و سخت كشيدن كمان را و چون واوى بود برخوردارى دادن . و زمان دادن يق املاه الله . و روزگار در او گذاشتن قوله تعالى
أُمْلِي لَهُمْ
و دراز رسن گذاشتن ستور را يق امليت البعير اى وسعت له فى قيده و نوشتن و املا كردن كتاب را .

املاء

(
eml an
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - طريقهء املا و طريقهء نوشتن .

املاء

(
aml '
) ع . ج . ملاء (
mala '
) و احسنوا املاكم اى اخلاقكم .

املاج

(
eml j
) م . ع . شير دادن .

املاح

(
aml h
) ع . ج ملح و ج . مليح .

املاح

(
aml h
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نمكها .

املاح

(
eml h
) م . ع . به آب شور فرود آمدن . و شور گرديدن آب پس از شيرين بودن و آب شور خورانيدن . و بسيار نمك كردن ديگ را . و شور گردانيدن طعام را .