تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 329

مساهمون:

ص٣٢٩

افژيدن

(
afj ? idan
) ف م . پ . مر . افژودن .

افسا

(
afs
) ا . پ . چشم‌بند . و افسونگر و ساحر و سحركننده .

افساج

(
efs j
) م . ع . گذاشتن كسى را و كرانه گزيدن از آن يق افسج عنى .

افساح

(
efs h
) م . ع . فراخ شدن جاى .

افساد

(
efs d
) م . ع . تباه كردن .

افساد

(
efs d
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اغتشاش و تباهى . و خرابى . و زيان و خسارت و ضرر .

افسار

(
afs r
) ا . پ . چيزى كه از چرم و جز آن سازند و بر سر اسب و ساير ستور زنند و جماخ و رسنى به آن بند كرده باخيه ببندند و اين رسن را دنباله افسار گويند . و نيز افسار : افسا و ساحر و چشم‌بند و افسونگر .

افساردن

(
afs rdan
) ف م . پ . افشاردن . و پالودن . و ف ل . : سخن گفتن بىمعنى و بطور زشتى و بىادبى .

افسال

(
efs l
) م . ع . هيچ‌كاره ساختن رخت را . و بچهء خرما بن را از مادر جدا كرده به جائى ديگر نشاندن . و ناسره و ناروا گردانيدن درهم را

افسان

(
afs n
) ا . پ . سنگى كه بدان كارد و شمشير و جز آن تيز كنند . و قصه و افسانه و سرگذشت . و افسونگر و جادوگر و ساحر .

افسانانيدن

(
afs n nidan
) ف م . پ : افسانه آوردن . و سبب افسانه آوردن شدن .

افسانوس

(
efs nus
) ا . پ . مأخوذ از يونانى - اقيانوس .

افسانه

(
afs ne
) ا . پ . افسون و سحر و جادو . و سخن ناراست و دروغ . و قصه و داستان و حكايت و تمثيل و نقل و سرگذشت . و چيز مشهور و شهرت يافته . و افسانه گفتن ف ل . : سرگذشتى كه از روى حقيقت نباشد گفتن .

افسانه‌پرداز

(
afs ne - pard z
) ص . پ . كسى كه سرگذشتها و قصه‌ها را مرتب و منظم مىسازد .

افسانه‌ساز

(
afs ne - s z
) و افسانه سگال (
afs ne - seg l
) و افسانه‌سنج (
afs ne - sanj
) ص . پ . آنكه قصه مىگويد و سرگذشت مىگويد .

افسانه‌گو

(
afs ne - gow
) ص . پ . قصه‌خوان و نقل‌گو .

افسانه‌گوئى

(
afs ne - gow'i
) ا . پ . نقل‌گوئى و قصه‌گوئى .

افسانيدن

(
afs nidan
) ف ل . پ . افسانه گفتن . و باليدن . و ف م . دراز كردن . و راست كردن . و رام گردانيدن . و مطيع كردن . و سودن . و زدودن .

افساى

(
afs y
) ا . پ . ساحر و جادوگر و افسونگر .

افسايانيدن

(
afs y nidan
) ف م . پ . رام كنانيدن . و افسون گردانيدن . و سبب رام كردن شدن .

افساييدن

(
afs yidan
) ف م . پ . رام كردن . و افسون كردن . و غلبه كردن خصوصا در سحر و جادو .

افسأ

(
afsa '
) ص . ع . مرد برآمده سينه و درآمده پشت . و مرد سينه و ناف بيرون آمده . و يا كسى كه سرينش در وقت رفتار گوئى درد دارد . و كسى كه چون نشيند بىكوشش تمام برخاستن نتواند . و كسى كه استخوان پشتش در برسوى ران آمده باشد .

افسح

(
afsah
) ص . ع . فراخ‌تر و گشاده‌تر .

افسد

(
afsad
) ص . ع . تباه‌تر و فاسدتر و ضايع‌تر .

افسر

(
afsar
) ا . پ . تاج و كلاه پادشاهان . و لگام و افسار و زمام . و افسر سر : تاج سر . و افسر سگزى ا خ : نام نوائى از موسيقى و يا نام سازى منسوب به سگز كوه سيستان . افسر دير اعظم : آفتاب . و افسر شدن ف ل . : تاج‌دار شدن .

افسرآرا

(
afsar - r
) ص . پ . رونق دهندهء تاج - و از القاب شاهزادگان است .

افسرانيدن

(
afsor nidan
) ف م . پ . فسرده كردن فرمودن و منجمد كردن كنانيدن . و سبب شدن سستى و ناتوانى و حماقت و يا ماليخوليا را .

افسردگى

(
afsordegi
) ا . پ . فتور و سستى . و افتادگى بواسطهء اندوه و غصه . و انجماد . و افسردگى آب : انجماد آب و يخ بستن آن .

افسردن

(
afsordan
) ف ل . پ . سرد شدن . و يخ بستن . و متحثر گرديدن . و از چيزى دل كسى سرد شدن . و ناتوان و ضعيف گشتن . و پژمرده شدن .

افسرده

(
afsorde
) ص . پ . منجمد و متحثر . و دل سرد شده . و پژمرده . و اندوهگين گشته .

افسرده پستان

(
afsorde - pest n
) ص . پ . زن نازا و عقيم . و زنى كه بچه افگنده باشد .

افسرده‌خاطر

(
afsorde - x ter
) ص . پ . مهموم و مغموم و پژمرده .

افسرده دل

(
afsorde - del
) و افسرده روان (
afsorde - rav n
) ص . پ . دلتنگ و دلسرد شده . و ناتوان .

افسرگر

(
afsar - gar
) ص . پ . مكلل و تاجدار . و ا . مرغ بهشتى .

افسق

(
afsaq
) ص . ع . فاسق‌تر .

افسل

(
afsol
) ع . ج فسل (
fasl
) .

افستنين

(
afsantin
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - زريره . و داراى سه قسم و هر سه قسم را در طب مانند محركات و ادويهء ضد كرم استعمال مىكنند .