تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 306

مساهمون:

ص٣٠٦

اعطى

(
a't
) ص . ع . بسيار دهش . و ما اعطاه للمال : چه نيكو دهش است .

اعطيات

(
a'ti t
) ع . ج اعطية (
a'tiat
) و ج ج عطاء .

اعطية

(
a'tiat
) ع . ج عطاء . ج : اعطيات (
a'ti t
) .

اعظار

(
e'z r
) م . ع . زحمت دادن امتلاى شراب كسى را . و گران شدن شكم از آن .

اعظاظ

(
e'z z
) م . ع . صاحب عظاظ گردانيدن . و اعظه الله : صاحب عظاظ گرداند او را خداى تعالى .

اعظام

(
e'z m
) م . ع . بزرگ گردانيدن . و بزرگ داشتن . و به بزرگى صفت نمودن . و بزرگ ديدن كسى را . و استخوان خورانيدن سگ را .

اعظام

(
e'z m
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - توقير و احترام و تعظيم و ستايش .

اعظامة

(
e'z mat
) ا . ع . بالشچه‌اى كه زنان بر سرين بندند تا كلان نمايد .

اعظم

(
a'zam
) ص . ع . بزرگ . و يا بزرگتر .

اعظم

(
a'zam
) و (
a'zom
) ا خ . ع . نام كوهى .

اعظم

(
a'zam
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بزرگ . و اعظم سلاطين : بزرگترين پادشاهان . و سلطان اعظم : پادشاه بزرگ . و وزير اعظم : وزيرى كه از همهء وزرا برتر و در نزد پادشاه مقرب‌تر باشد . و صدر اعظم : لقب شخص اول دولت كه بزرگتر و مهين‌تر از همهء دستوران بود و بر همهء آنان فرمانروا باشد .

اعظم

(
a'zom
) ع . ج عظم (
azm
) .

اعظم‌تر

(
a'zam - tar
) ص . ع . - مأخوذ از تازى - كلان‌تر و بزرگتر .

اعفاء

(
e'f '
) م . ع . پاك گردانيدن كسى را از كار و مبرا ساختن يق اعفاه عن الامر اعفاء . و اعفيت شعر البعير : انبوه گردانيدم موى شتر را . الحديث : امران تحفى الشوارب و تعفى اللحى . و اعفنى من الخروج معك : واگذار مرا و معاف دار از بيرون آمدن با تو . و نيز اعفاء : گزيدهء مال را نفقه دادن . و نگاهداشتن خداى كسى را از رنج و بلا . و عافيت بخشيدن .

اعفاء

(
aeff '
) ع . ج عفيف (
afif
) .

اعفاج

(
a'f j
) ع . ج عفج و عفج و عفج (
afaj
) .

اعفار

(
a'f r
) ع . ج عفر (
afr
) و (
afar
) و (
ofr
) .

اعفاص

(
e'f s
) م . ع . سربند ساختن خنور را . و سربند بر آن بستن .

اعفاف

(
e'f f
) م . ع . باقى ماندن شير در پستان گوسپند پس از مكيدن بچه . و پارسا گردانيدن . و بازداشتن كسى را از حرام .

اعفاق

(
e'f q
) م . ع . بىحاجت اكثر آمد و شد نمودن .

اعفان

(
e'f n
) م . ع . خداوند چرم سوراخ‌دار گرديدن .

اعفت

(
a'fat
) ا . ع . گول . و مرد چپه‌دست .

عفت

(
a'fat
) ص . ع . كسى كه بدشوارى سخن تواند گفت .

اعفث

(
a'fas
) ص . ع . آنكه اكثر برهنه باشد . و يا كسى كه در وقت نشستن عورتش نمايان باشد . الحديث : كان الزبير اعفث . و مرد بيهوده‌گوى .

اعفج

(
a'faj
) ص . ع . فراخ و بزرگ روده .

اعفر

(
a'far
) ص . ع . سپيدى كه بسرخى باز زند . و آهو كه بر سپيدى او سرخى غالب باشد . و يا آهو كه پشتش سرخ و پهلو و تهيگاه آن اندك سپيد باشد . ج عفر (
ofr
) .

اعفش

(
a'fac
) ص . ع . مرد ضعيف البصر كه چشم او بعلتى پيوسته آب راند .

اعفك

(
a'fak
) ص . ع . سخت‌گول . و مرد چپه‌دست . و نادرست كار . و آنكه بر يك سخن نپايد و هر كارى را كه شروع نمايد ناتمام گذارد و در ديگرى درآيد .

اعفنجاج

(
e'fenj j
) م . ع . شتاب رفتن .

اعقاء

(
a'q '
) ع . ج عقى (
eqi
) .

اعقاء

(
e'q '
) م . ع . سخت تلخ گرديدن چيزى . و انداختن از دهن چيزى را بسبب تلخى .

اعقاب

(
a'q b
) ج . ع عقب (
aqeb
) .

اعقاب

(
a'q b
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - اولاد . و اولاد اولاد .

اعقاب

(
e'q b
) م . ع . بنوبت سوار شدن يكديگر . و بنوبت برنشستن با كسى . و پاداش دادن . و مردن و خليفه گذاشتن پسر را . و ديگ عاريتى با عقبه باز دادن . و حق خود و بدل چيزى از كسى گرفتن . و خبر بد رسانيدن . و نيابت كسى نمودن بعد وى . و باز گرديدن ديوانگى . و اعقبه الطائف اذا كان الجنون يعاوده فى اوقات . و نيز اكل اكلة اعقبة سقما اى اورثته . و نيز ذهب فلان فاعقبه ابنه اذا خلفه . و برآمدن ستاره بعد غروب ستاره . و عقاب ساختن در نورد چاه .

اعقاد

(
a'q d
) ع . ج . عقد (
aqd
) .

اعقاد

(
e'q d
) م . ع در جوشانيدن ستبر نمودن چيزى را - يقال للقطران و الرب و نحوه اعقدته حتى تعقد (
taaqqada
) .

اعقار

(
a'q r
) ا . ع . نام درختى . و ج . (
oqr
) و (
aqr
) .

اعقار

(
e'q r
) م . ع بيمار رحم گردانيدن يق اعقر الله رحمها . و عقره خورانيدن . و با آب و زمين شدن كسى . و ترسانيدن كسى را .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 306 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )