تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 264

مساهمون:

ص٢٦٤
را خشك كنند . و هرچه به روى گوشت و پنير و مانند آن را خشك كنند . و ا ج . گلهء بزرگ از شتران . ج : اشارير .

اشراز

(
ecr z
) م . ع . در سختى و ناپسندى انداختن كسى را يق اشرزه الله اى القاه فى مكروه لا يخرج منه .

اشراس

(
acr s
) ا . ع . سريش كه صحافان و كفشگران به كار برند .

اشراس

(
ecr s
) م . ع . شوره گز چرانيدن يق بنو فلان مشرسون .

اشراس

(
ecr s
) ا . پ . سريش يعنى گياهى كه از برگ سبز و ساقهء نو رستهء آن بورانى مىسازند و مىخورند و آرد ريشهء آن را كفشگران و صحافان به كار مىبرند .

اشراط

(
acr t
) ع . ج شرط و شرط . و اشراط الساعة : نشانهاى قيامت . و اشراط القوم : نجباى قوم . و نيز اشراط ج ا خ . : سه ستاره را گويند كه دوتاى از آنها را كه شرطان گويند در برج حمل واقع و بمنزلهء دو شاخ وى مىباشند و يكى ديگر خرد و بجانب شمال واقع شده و منه اذا اطلعت الاشراط ظهرت الانباط جمع النبط للماء .

اشراط

(
ecr t
) م . ع . نشان كردن شتر و گوسپند و جز آن جهت فروختن . و آماده كردن چيزى را براى فروختن . و شتابانيدن رسول . و آماده كردن خويشتن را براى كارى و نشان كردن جهت آن كار .

اشراع

(
acr '
) ع . ج شرعة .

اشراع

(
ecr '
) م . ع . اشرع الرماح اشراعا : راست كرد نيزه‌ها را بسوى كسى . و اشرع بابا الى الطريق : گشاد در را بسوى راه . و اشرع الطريق : بيان كرد و پيدا و ظاهر گردانيد آن راه را .

اشراف

(
acr f
) ع . ج شريف . و اشرافك : هر دو گوش و بينى تو .

اشراف

(
acr f
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردم بزرگوار و پاك‌نژاد . و ارباب دولت و مردم بزرگ قدر . و اعيان و اشراف : مردم رئيس و بزرك يك شهر و يك طايفه كه بكيت و يا بكيتا نيز گويند .

اشراف

(
ecr f
) م . ع . اشرف المريا : بالا برآمد جاى ديدبان را . و اشرف عليه : از بالا به زير نگريست آن را و اطلاع يافت بر آن . و اشرف الموضع : بلند شد آن موضع . و اشرف المريض على الموت اى اشفى : نزديك بمرگ رسيد آن بيمار . و اشرف عليه اذا اشفق عليه : مهربانى كرد بر او . و نيز اشراف : نزديك شدن .

اشراق

(
ecr q
) م . ع . اشرق اشراقا : در طلوع آفتاب درآمد و يا در آن‌وقت به جائى شد . و اشرقت الشمس : برآمد آفتاب . و روشن و تابان گرديد آفتاب . و بلند گرديد آفتاب . و اشرق النخل : عوره برآورد آن خرما بن . و اشرق الثوب فى الصبغ : نيك برنگ كرد آن جامه را . و اشرق عدوه : اندوهگين و غصه‌ناك كرد دشمن خود را . و اشرق وجه فلان : درخشيد روى فلان و تابان گرديد .

اشراق

(
ecr q
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تابش و روشنائى و گشسب و پرتو . و درخش و تجلى .

اشراقات

(
ecr q t
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - روشنىها و پرتوها و تجليها و درخشها و گشسبها .

اشراقيين

(
ecr qiyin
) ج ا خ . پ . - مأخوذ از تازى - نام طايفه‌اى از حكما كه پيرو افلاطونند .

اشراك

(
acr k
) ع . ج شرك و شريك .

اشراك

(
ecr k
) م . ع . مشرك شدن به خدا . و اشرك بالله : كفر كرد . و اشرك بينهم : جمع كرد ميان ايشان . و شريك گردانيد . و اشرك النعل : شراك ساخت براى كفش . و اشركه : شريك يافت او را .

اشران

(
acr n
) ص . ع . شاد و مسرور . و متكبر و متبختر . ج : اشرى (
acr
) و اشارى (
ac r
) و اشارى (
oc r
) .

اشربة

(
acreb t
) ع . ج شراب .

اشربه

(
acrebe
) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - نوشيدنيهاى گوارا و خوشمزه و سرد و خنك .

اشرة

(
acrat
) ا . ع . شادى و شادمانى و شعف . و گستاخى و شوخى .

اشرة

(
ocrat
) ا . ع . گرهى مانند دو چنگال در سر دم ملخ .

اشرج

(
acraj
) ص . ع . دابة اشرج : شترى كه يك خصيهء وى كلان بود . يا تنها داراى يك خصيه باشد .

اشرحفاف

(
ecrehf f
) م . ع . آماده شدن براى جنگ . و شتابى . و سبكى كردن .

اشرس

(
acras
) ص . ع . بدخو . و مرد دلاور و جرى در جنگ . وا . شير بيشه . و سختى . و ا خ . نام صحابى . و اشرس الدهر ا . : سختى .

اشرط

(
acrat
) ص . ع . فرومايه‌تر يق الغنم اشرط المال اى ارذله - اين اسم تفضيل فعل ندارد و از نوادر است .

اشرع

(
acra '
) ا . ع . بينى كه سر آن دراز باشد .

اشرعة

(
acreat
) ع . ج شراع .

اشرف

(
acraf
) ا . ع . شب‌پره . و مرغى ديگر كه آشيانه نسازد و فرود نيايد الاريثما يجعل لبيضه افحوصا لتراب و يبيض فيه و يغطى عليه فيطير و بيضه ينكسر بنفسه فاذا اطاق فرخه الطيران طار و كان كابويه فى عادتهما . و