تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 243

مساهمون:

ص٢٤٣
و خويشاوند . و خويشى و قرابت پدرى . ج : اسر .

اسرة

(
aserrat
) ع . ج سرّ و سرّ و سرار و سرير .

اسرع

(
asra '
) ص . ع . شتابان‌تر و سريع‌تر . و چالاك‌تر . و زودتر .

اسرف

(
osrof
) ا . ع . سرب .

اسرق

(
asraq
) ص . ع . دزدتر و بيشتر قابل بدزدى .

اسرنج

(
esrenj
) ا . پ . سرنج كه تركيبى است از گوگرد و سيماب و داراى رنگ سرخ است . و نيز طبقى بر كناره كه از روى سازند و بر پشت آن قبه‌اى باشد كه بر آن بندى گذاشته تا انگشت را در وى داخل كنند و در جشنها دو تاى از آن را در دو دست گرفته بهم زنند و سنج و چنگ نيز گويند .

اسرنداء

(
esrend '
) م . ع . اسرانده اسرنداء : غالب آمد او را . و بلند گرديد .

اسروش

(
osrowc
) ا . پ . سروش و آواز خوش . و فرشته . و نام روز هيفدهم از هر ماه شمسى . و ا خ . فرشته‌اى كه تدبير امور بندگان بدست او است .

اسروشنه

(
esrawcane
) و (
osrucane
) ا خ . پ . نام شهرى در ماوراء النهر

اسروع

(
osru '
) ا . ع . شاخهء ريزه‌اى كه از بن درخت رز رويد و گاهى نرم و ترش آن را مىخورند . و صفا و آب‌دارى و رخشندگى دندان . و خطوط و نشان كمان . و پارهء سيم و زر گداخته . و كرمكى سپيد رنگ سرخ سركه در ريگ و در وادى ظبى يافت مىشود و انگشتهاى زنان را در نزاكت و جز آن بدان تشبيه مىكنند . ج : اساريع . و در صفت آن حضرت صلى اللّه عليه و آله گفته‌اند : و كان عنقه اساريع الذهب اى سبائكه .

اسرى

(
asr '
) ع . ج اسير .

اسرياء

(
asri '
) ع . ج سرىّ .

اسرية

(
asriat
) ع . ج سرىّ .

اسريشم

(
esricam
) ا . پ . سريش . و سريشم . و صمغ .

اسس

(
asas
) ا . ع . اساس و بنياد و اصل و پايه . ج : آساس .

اسس

(
osos
) ع . ج اساس .

اسط

(
asatt
) ص . ع . مرد دراز پاى .

اسطار

(
ast r
) ع . ج سطر (
satar
) و (
satr
) .

اسطار

(
est r
) ا . ع . سخن پريشان و بيهوده . و افسانه . ج : اساطير .

اسطار

(
est r
) م . ع . اسطر اسمه اسطارا : تجاوز كرد و درگذشت اسم آن از يك سطر . و اسطر فلان فى قراءته : خطاى سطر كرد فلان در قرائت خود .

اسطارة

(
est rat
) ا . ع . سخن پريشان و بيهوده . و افسانه . ج : اساطير .

اسطاعة

(
est at
) م . ع . توانستن . مر . استطاعة .

اسطام

(
est m
) ا . ع . فروزينهء آتش . و آتش كاو . و ا خ . نام شمشيرى .

اسطان

(
ast n
) ا . ع . آوند رويين .

اسطبة

(
ostobbat
) ا . ع . آنچه بر افتد از كتان وقت صاف كردن آن .

اسطبر

(
estabr
) ص . پ . ستبر و هنگفت .

اسطبل

(
establ
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - جاىباش ستور .

اسطخدور

(
estaxdur
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - گياهى معطر كه بتازى اكليل الجبل و بفرانسه رمارن نامند .

اسطخر

(
estaxr
) ا خ پ . شهر قديم پرسپوليس كه خرابه‌هاى آن اكنون معروف به تخت جمشيد است .

اسطر

(
astor
) ع . ج سطر (
satr
) .

اسطر

(
ostor
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - ترازو . و ا خ . نام پادشاهى .

اسطراغيلس

(
estar qilos
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - طاس يعنى مهرهء مكعب بازى نرد .

اسطرخ

(
estarx
) ا . پ . آبگير . و درياچه . و استخر . و ا خ . شهر پرسپوليس .

اسطرخا

(
esterx
) ا . پ . زرنيخ سرخ .

اسطرلاب

(
ostorl b
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى استرلاب . و اسطرلاب چهارم : آفتاب .

اسطرنونا

(
ostornun
) ا . پ . - ماخوذ از يونانى - علم نجوم و هيئت . مر . استونومى .

اسطع

(
asta '
) ص . ع . دراز گردن .

اسطفلين

(
estafelin
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - گزر و زردك .

اسطفين

(
estafin
) و (
ostafin
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - گزر و زردك .

اسطقس

(
ostoqos
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - عنصر . و هر يك از چهار عنصر پيشينيان كه خاك و آب و باد و آتش بود .

اسطقسات

(
ostoqos t
) ج ا . پ . عناصر چهارگانه . و اجرام سماوى . و اصل و مادهء هر چيز . و علم هندسه . و طبائع چهارگانه كه حرارت و برودت و يبوست و رطوبت بود . و ج اسطقس (
ostoqos
) .

اسطم

(
ostomm
) ا . ع . ميانهء دريا .

اسطمة

(
ostommat
) ا . ع . ميانهء قوم . و اشرف و بهتر ايشان . و فراهم آمد نگاه مردمان . و كسى كه بر وى اعتماد كنند . ج : اساطم .

اسطوان

(
ostov n
) ا . ع . شتر دراز گردن . و شتر بلند بالا . و ا خ . نام شاعرى در روم .

اسطونات

(
ostov n t
) ع . ج اسطونة (
ostov nat
) .