تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 199

مساهمون:

ص١٩٩
گلها و شكوفه‌ها .

ازهار دسته

(
azh r - daste
) ا . پ . گلدسته و دسته گل .

ازهار

(
ezh r
) م . ع . شكوفه بيرون آوردن گياه . و ازهرت النار : روشن گردانيدم آتش را .

ازهاف

(
ezh f
) م . ع . خوار داشتن . و خيانت نمودن . و بسوى بدى شتافتن . و بردن چيزى را و هلاك گردانيدن . و خسته را كشتن . و شگفت داشتن به چيزى . و نسبت كردن سخن هيچ‌كاره را بسوى كسى . و بشگفت آوردن كسى را . و افگندن ستور كسرا . و از هفت فلانة اليه : بشگفت آمد فلان زن نزد آن . و ازهف فلان : بدى انداخت فلان . و ازهف اليه الطعنة نزديك وى گردانيد نيزه را . و ازهف له حديثا : دروغ آورد براى او . و ازهف عليه : زود كشت او را . و ازهف بالشرّ : برآغالانيد ببدى . و ازهف بما طلبه : روا كرد حاجت او را . و ازهف الخبر : زياد كرد در آن خبر . و دروغ گفت . و سخن‌چينى نمود .

ازهاق

(
ezh q
) م . ع . پر كردن خنور . و درگذرانيدن تير از نشانه . و بر گردن آوردن ستور زين و رحل را . و ازهق فى سيره : شتافت در رفتار . و ازهق العظم : مغز آگنده شد استخوان . و ازهق الله الباطل : نيست و نابود گردانيد خداى باطل را .

ازهام

(
ezh m
) م . ع . ازهم العظم ازهاما : مغزدار شد آن استخوان .

ازهر

(
azhar
) ص . ع . سپيد . و نيكو روشن . و شير بيشهء سپيد رنگ و روشن و درخشان . و شتر شتاب كه در رفتن پايها را از هم باز نهد و درختان اطراف را بخورد . و شير تازه دوشيده شده . وا . ماه . و روز جمعه . و گاو دشتى . و ازهر بين الزهرة : سپيدى نيك سپيد . و نيز ازهر ا خ . : نام چند نفر صحابى .

ازهراك

(
azhar k
) ا خ . پ . نام ضحاك تازى پادشاه ظالم و ستمگر معروف .

ازهران

(
azhar ne
) ا خ . بصيغهء تثنيه . ع . : آفتاب و ماه .

ازهيرار

(
ezhir r
) ا . ع . شكوفه برآوردن گياه .

ازى

(
azy
) م . ع . ازى اليه ازيا و ازيّا ( از باب ضرب ) : فراهم آمد بسوى او . و فراهم كرد ( لازم و متعدى ) . و ازى له ازيا : پيش آمد او را بوجهى كه خود سلامت ماند و او را بفريفت . و ازى الرجل : در مشقت انداخت آن مرد را . و ازى ماله ( از باب سمع ) : كم كرد مال او را . و ازى الظل : كم گرديد سايه .

ازى

(
oziy
) م . ع . ازى اليه ازيا و ازيّا ( از باب ضرب ) : فراهم آمد بسوى او . و فراهم كرد . و ازى الظل ازيّا : كم گرديد سايه .

ازياء

(
azy '
) ع . ج زاى و زىّ .

ازيار

(
azy r
) ع . ج زير .

ازياف

(
azy f
) ع . ج زيف .

ازيان

(
azy n
) ع . ج زين .

ازيان

(
ezy n
) م . ع . ازينه ازيانا : آراست آن را . و ازينت الارض بعشبها ازيانا : آراسته شد زمين .

ازيان

(
ezziy n
) م . ع . ازينت الارض بعشبها ازيانا : آراسته شد زمين .

ازيب

(
azib
) ص . ع . دراز و طويل .

ازيب

(
azyab
) ا . ع . باد جنوب . و باد نكبا كه ميان صبا و جنوب وزد . و دشمنى . و شادمانى . و پسر خوانده . و امربد . و بلا . و بيم . و مال بسيار . و آب بسيار . و ديو . و خارپشت . و يق مرّ و له ازيب منكرة : اى مرمرا سريعا من النشاط .

ازيب

(
ezyabb
) ص . ع . ركب ازيب زهار بزرگ . و انه لازيب البطش : او سخت گرفته است .

ازيبة

(
ezyabbat
) ص . ع . زن بخيل .

ازية

(
aziat
) ص . ع . ناقة ازية : ماده شترى كه جز در ازاء آب نخورد .

ازير

(
azir
) ا . ع . سردى . و شدت سير . و بانگ رعد . و آواز جوش ديگ . و ص . سرد و بارد .

ازيرا

(
azir
) پ . كلمهء تعليل بمعنى زيرا و از اين جهت و از اين سبب و از براى اين .

ازيره

(
azire
) ا . پ . تيشه . و چكش . و پتك آهنگرى .

ازيز

(
aziz
) م . ع . ازازا و ازازا و ازيزا ( از باب نصر و ضرب ) . مر . ازّ . و ازت السحابة ازيزا : آواز كرد ابراز دور .

ازيش

(
azic
) پ . كلمهء رابطه يعنى از او و از وى .

ازيع

(
ozi '
) ا خ . ع . اسم خاص .

ازيغ

(
aziq
) ا . پ . دريافت و ادراك و فهم . و يادداشت و يادآورى . و مذاكره .

ازيل

(
azy l
) ص . ع . كسى كه ميان دوران وى دورى بود و رانهاى او از هم دور باشند .

ازيم

(
azyam
) ا . ع . شترى كه بانگ نكند .

ازين

(
azin
) پ . كلمهء رابطه مخفف از اين و بمعنى آن . و بمعنى چنين چنان كه گويند ازين جائى نديده‌ام يعنى چنين جائى نديده‌ام .

ازيى

(
azyi
) ع . ج زاى .

اژخ

(
ajax
) ا . پ . آژخ و ثؤلول .

اژدر

(
ajdar
) ا . پ . اژدها . و مار بزرگ . و نوك علم و سر رايت .

اژدرشكار

(
ajdar - cek r
) ص . پ . آنكه اژدها شكار مىكند .

اژدرها

(
ajdarh
) ا . پ . اژدها و مار بزرگ . و رايت و علم . و ا خ . ضحاك تازى . و ص . مردم شجاع و دلاور و زورآور . و مردم ظالم . و مردم خشمگين .