را . و اد فى الارض : سير كرد در زمين . و ادته الداهية ادا ( از باب نصر و ضرب سمع ) : رسيد او را بلا .
اد
(
edd
) ا . ع . عجب و شگفت . و كار سخت و زشت . و بلاى عظيم . و غلبه و قوت . ج :
آداد و ادد . قوله تعالى
لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئاً إِدًّا
اى منكرا .
ادّ
(
odd
) ا خ . ع . نام پدر قبيلهاى از يمن .
ادا
(
ad
) ا . پ . كرشمه و ناز . و آواز و نوا . و زبانآورى و سخنرانى . و تلفظ و تقرير .
و سرود و نغمه و ترانه . و اشاره و رمز . و خوبى يا بدى حركات . و حسن ادا : نيكوئى تقرير و سخنرانى . و خوشادا : ص . : كسى كه حركات وى خوشآيند باشد . و بد ادا : كسى كه حركاتش بد بود . و مرغ خوش ادا : مرغ خوشآواز . و ادا كردن ف م : بيان كردن و تقرير نمودن . و سرائيدن و سرود كردن .
ادا
(
ad
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - انجام و سرانجام و اتمام . و فراغ . و گزارش . و ايفا و پرداخت كارى كه بر شخص فرض و لازم است .
و ادا كردن ف م . : گزاردن . و وفا كردن .
و باز دادن . و عمل كردن و بجا آوردن و پرداختن و اجرا كردن . و تمام كردن . و يارى نمودن و معاونت كردن . و عمل كردن به تكليف و بجا آوردن تكليف و اداى دين كردن :
پرداختن وام . و اداى سفر كردن ف ل . :
فارغ شدن از سفر .
اداء
(
ad '
) ا . ع . گزارش و ايفا .
اداء
(
ed '
) ا . ع . سربند خيك .
اداءة
(
ed at
) م . ع . ادأته اداءة :
تهمت نهادم او را . و ادأت يا رجل : بيمار شدى اى مرد . و ادأته : بيمار ساختم او را ( لازم و متعدى ) . مر . ادواء .
ادآب
(
ed ' b
) م . ع . ادأب الرجل فى عمله ادآبا : مانده شد آن مرد از كار كردن و رنج ديد . و ادأب الرجل الدابة :
در رنج انداخت آن مرد ستور را و مانده گردانيد .
ادابة
(
ad bat
) م . ع . ادب ادبا و ادابة ( از باب كرم ) : زيرك و نگاهدارندهء حد هر چيز گرديد .
ادابر
(
od ber
) ص . ع . رجل ادابر :
مرد قاطع رحم و سخن ناشنو .
ادابند
(
ad - band
) ص . پ . نويسنده و بيانكنندهء كلمات خوش و نصايح .
ادابندى
(
ad - bandi
) ا . پ . نويسندگى و بيان نصايح و كلمات خوش . و تعيين زمانى براى تشكيل قرارداد و يا اداى قسط .
ادات
(
ad t
) ا . ع . دستافزار و يا آلت حصول چيزى . ج : ادوات . و اداة التعريف باصطلاح صرف و نحو كلمهء ال را گويند كه بر سر اسم در مىآورند .
ادات
(
ad t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آلت حصول چيزى . و ادات تشبيه : لفظى كه دلالت بر تشبيه كند . و ادات ندا و ادات نسبت و ادات جمع : حروفى كه دلالت بر ندا و نسبت و جمع مىكند .
ادادا
(
ad d
) ا . پ . - مأخوذ از بربرى - نوعى از مازريون كه داراى دو قسم است سياه و سپيد .
ادادة
(
ed dat
) م . ع . اداد الطعام ادادة : گرمناك گرديد آن طعام .
ادار
(
ad r
) ا . ع . ماه ششم از ماههاى رومى كه آذر ماه باشد .
اداراقى
(
ad r qi
) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - داروئى سمى . مر . اذاراقى .
ادارة
(
ed rat
) م . ع . ادرت ادارة :
گرديدم . و ادرته : گردانيدم او را ( لازم و متعدى ) . و ادير به ( مجهولا ) : مبتلا به علت دوار شد . و اداره عن الامر :
نگريست در آن كار كه چگونه سرانجام دهد آن را و كذلك اداره على الامر .
اداره
(
ed re
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ترتيب و فرهون و انتظام و آراستگى . و نظارت .
و هيئت مرتب و منظم از هر دستگاهى . و ترتيب و انتظام هر دستگاهى . و اداره داشتن ف ل . : داراى دستگاه مرتب و منظم بودن . و اداره كردن ف م . : مرتب و آراسته كردن و ترتيب دادن .
ادارين
(
ad rin
) ص . پ . بلغت زند زشت و بد . و بدكار و بدعمل .
اداف
(
od f
) ا . ع . نره . و گوش .
ادافهم
(
ad - fahm
) م ف . پ . فهم و ادراك بواسطهء رمز و علامت .
اداقة
(
ed qat
) م . ع . اداقوا به اداقة :
گرد گرفتند آن را .
اداك
(
ad k
) ا . پ . آداك و جزيره .
و گذرگاه و معبر .
ادالة
(
ed lat
) م . ع . اداله ادالة :
دولت و غنيمت داد او را . و ادالنا الله من عدونا : چيره گرداند خداى ما را بر دشمنان .
ادام
(
ad m
) ا خ . پ . كرهء آسمانى .
ادام
(
ed m
) ا . ع . نان خورش و ترنانه .
ج : آدمة و آدام . و مقتداى قوم . و هر منافق .
و سازگار . و ا خ . نام زنى . و نام چاهى در يك منزلى مكه .
ادام
(
ad ma
) كلمهء فعل يعنى هميشه بدارد .
ادام
(
add m
) ا . ع . اديم فروش .
ادامة
(
ed mat
) م . ع . فرونشانيدن جوشش ديگ بر آب سرد وا پژوهيدن .
و برگردانيدن تير بر ابهام و هموار كردن آن .
و باقى داشتن ديگ بر ديگپايه پس از پخته شدن . و ادامه ادامة . هميشه داشت او را . و درنگى نمود در آن . و ادام الدلو :