تاريخچه و موارد مصرف در طب سنتى :
نام جنس تركيبى است از دو واژه يونانى
Hyp ' '
و
Ereike ' '
( - بوته ) و بطورى كه ذيل هوفاريقون خواهد آمد قدما از 5 گونه از اين جنس در امر درمان استفاده مىكردهاند . نام گونه
( Androsaemon )
واژهاى مركب از
Andros ' '
( - انسان ) و
Aima ' '
( - خون ) مىباشد . يونانىها گياه را
Androsaimon ' '
مىناميدهاند كه اصطفن و حنين در ترجمه كتاب دياسقوريدوس به عربى آن را به " اندروسامن " معرب نمودهاند .
قدما درباره آن چنين مىنويسند :
اندروسامن را اسقيرون ( يونانى
Askyros
) نيز ناميدهاند و آن غير از هوفاريقون است . گياهى است كه در سوختگىها به كار مىرود . دانه آن كوچك و به رنگ قرمز پررنگ است . گل آن زردرنگ و دانه آن در غلافى شبيه به غلاف خشخاش سياه و داراى خطوطى است اگر آن را بسايند بوى راتينج از آن به مشام مىرسد .
اگر از ساييده شده دانه آن به اندازه دو درهم بياشامند شكم را اسهال و صفرا را دفع و به ويژه سياتيك را درمان مىنمايد لازم است پس از اسهال نمودن جرعهاى آب بنوشند . ضماد با اين گياه سوختگى با آتش را درمان مىكند ( ديوسكوريد : 1 * ) .
اندراماس : ديوسكوريد مىگويد . . . ( مطالب با آنچه در دياسقوريدوس آمده است مطابقت كامل دارد ) . در بعضى نسخهها آمده است خونريزى را قطع مىنمايد و پاككننده خانمها مىباشد . جالينوس در مقاله ششم مىگويد اين گياه دو نوع است و هر دو نوع آن مسهل شكم و برگ هر دو نوع خشككننده و اندكى جلادهنده است بنابراين مردم بر اين باورند كه سوختگى با آتش را درمان مىنمايد و چنانچه آن را با شربت قابض بپزند شربت حاصل خاصيت التيامدهنده زخمهاى بزرگ را خواهد داشت ( رازى : 2 * ) .
( غير از ديوسكوريد و رازى پزشكان بعدى آن را با هوفاريقون در يك موضع و ذيل عنوان هوفاريقون آوردهاند ) .
هيوفاريقون . . . و اما اندروساومن ( 3 * ) آن را دونوسياس و اسفرون نيز ناميدهاند و اسفرون با اوفاريقون ( هوفاريقون ) فرق دارد و آن گياهى است كه در سوختگىها مصرف مىشود . . . ( بقيه مطالب همان است كه در دياسقوريدوس آمده است ) . جالينوس در مقاله ششم مىگويد . . . . ( بقيه مطالب عينا در الحاوى آمده است ) ( ابن بيطار : 4 * ) .
رمان الانهار هيوفاريقون كبير است . . . هوفاريقون برحسب گل و برگ سه نوع دارد نوع كبير عريض الورق مانند نعناع . . . ( داود انطاكى : 5 * ) .
هوفاريقون . . . . " قسم دوم را نبات بزرگتر از اول و شاخهاى زياد طبيعت آن در آخر دوم گرم و خشك آشاميدن دو درهم از تخم آن مسهل صفراى غليظ و آشاميدن آب سرد معين بر عمل آن و در همه افعال مانند قسم اول ( حكيم مومن ، عقيلى خراسانى : 6 * ) .
كولپپر ( 1652 ميلادى ) نيز آن را خارجكننده صفرا ، درمانكننده نقرس ، سياتيك ، سوختگىها و بندآورنده خونريزىها دانسته و بطور خوراكى ، لوسيون ، پماد ، جهت التيام دادن زخمها آن را توصيه نموده است ( كولپپر ص 376 ) . امروزه نيز براى آن خواص درمانى نظير هوفاريقون را قائل مىباشند .