تخممرغى سهگوش و سه خانه ، دانهها استوانهاى در دو انتها نوكدار به رنگ سياه يا قهوهاى به درازاى 3 - 1 ميلىليتر .
پراكندگى :
نواحى كمدرخت جنگلها ، كنار راهها ، مناطق خشك و آفتابگير اروپا ، شمال افريقا ، غرب آسيا كه به سمت شرق آسيا گسترش يافته ، استراليا ، زلاند نو . در ايران : تهران و اطراف ، دشت كرج ، پل زنگوله ، دره چالوس ، لاهيجان ، تالش ، بين بهشهر و گرگان ، اروميه ، ديلمان ، قرهداغ ، خراسان ، كوه الوند ، نهاوند ، بروجرد . . . .
تاريخچه :
جنس گياه از دو واژه يونانى
Hyp
( - مقدار ) و
Ereike
( - بوته ) تركيب شده و نام گونه
Perforatum
( - سوراخ سوراخ ) به مناسبت وجود كيسههاى اسانس در برگ به گياه داده شده است كه در برابر آفتاب مانند سوراخ ديده مىشوند و نام فرانسوى گياه
Millepertuis
( - هزار سوراخ ) و هزار چشم و گل هزار چشم به پارسى به همين جهت به گياه داده شده است . به يونانى آن را
Hyperikon
مىناميدهاند و براى مقابله با ارواح خبيثه آن را بر سر در منزل مىآويختهاند .
ديوسكوريد 5 گونه از اين جنس را به اسامى
Hyperikon
( اوفاريقون ) ،
Skyron
( اسقيرن ) ،
Androsaimon
( اندروسامن ) ،
Koris
( قورس ) و
Tragos
( طراغيون ) را مىشناخته است كه چهار گياه اول را به ترتيب و پشت سر هم با عناوين جداگانه آورده است . غافقى و ابن بيطار چهار گياه و پزشكان سنتى بعدى به استثناى " اسقيرون " سه گياه ديگر را ذيل عنوان هوفاريقون توصيف نمودهاند .
ديوسكوريد ذيل
Hyperikon
كه اصطفن و حنين آن را " اوفارقن " ضبط نمودهاند مىنويسد :
اوفارقن
( Hypericum perforatum L . )
را اندرسايمن
H . androsaemum L .
يونانى
( Androsaimon )
، قوريون (
H . coris L .
يونانى
Koris
) و حامافيطس (
Ajuga comata Stapf
، يونانى
Khamaepitis
) مىنامند . اوفاريقون را در سوختگىها به كار مىبرند . برگ آن به برگ سداب شباهت دارد . ارتفاع آن به اندازه يك وجب و به رنگ قرمز خونى است و گل آن به گل خيرى ( شببو ) سفيد شباهت دارد . اگر خانم ها آن را از جلو بردارند خون قاعدگى و پيشاب را روان مىسازد و خوردن دانه آن با شراب تب ربع ( چهار يك - تب مالاريا ) را درمان مىكند و اگر چهل روز متوالى از آن تناول نمايند سياتيك را درمان مىكند . ضماد برگ و دانه آن سوختگى با آتش را التيام مىبخشد ( ديوسكوريد : 1 * ) .
بديغورس ( 2 * ) گويد خاصيت آن ذوب كردن ، تحليل بردن و باز كردن انسدادها است در صورت عدم دسترسى به هوفاريقون مشابه آن هموزنش ريشه اذخر و نصف وزن آن ريشه كبر است ( بديغورس به نقل ابن بيطار : 3 * ) .
اوفاريقون نامى رومى و آن " دازى " است . ديسقوريدوس گويد . . . ( موارد مصرف كاملا با آنچه در كتاب دياسقوريدوس ذيل اوفاريقون آمده است مطابقت دارد ) ( رازى : 4 * ) .