قلت ماش هندى است و آن سكسكه را رفع و سنگ كليه و مثانه را خارج و مزاج را لينت مىدهد ( ابن سينا :
3 * ) .
اين دانه را در قاهره ديدهام كه آن را از هند مىآورند و اين داروئى نيست كه حنين در ترجمه دياسقوريدوس با حرف " قاف " 4 * آورده است ( ابن بيطار : 5 * ) . خون قاعدگى و پيشاب را زياد مىكند ( انصارى : 6 * ) در بواسير و انسداد طحال موثر مىباشد براى ريه زيان دارد و مصلح آن عسل مىباشد ( انطاكى : 7 * ) . اسپرم را خشك و ضماد آن رنگ چهره را زيبا مىسازد مقدار خوراك آن 5 / 3 گرم مىباشد ( حكيم مومن : 8 * ) . حكيم على در شرح قانون نوشته به هندى آن را كلتهى مىنامند .
طبيعت آن گرم در سوم و خشك در دوم است ، اشتهاآور و در امراض چشم ، قولنج و بلغم سودمند است .
اگر 30 گرم آن را با 30 گرم تخم شلغم در 375 گرم آب جوشانده تا به 125 گرم برسد نصف آن را گرماگرم در صبح و نيم ديگر را در شب گرم نموده ميل نمايند سنگ كليه و مثانه را خارج مىكند . در " سند " سنگتراشان آن را كوبيده در آب جوشانده بر سنگ مىريزند سنگ آسانتر بريده مىشود ( عقيلى خراسانى : 9 * ) .
تركيبات شيميائى :
دانهها داراى مقدار زيادى اوره آز
( Phytohemag glutinin ) Lectin , N - acetyle glucosamine
و آسپاراژين مىباشد .
خواص و موارد مصرف درمانى :
مطالعات انجام شده نشان مىدهد كه عصاره دانهها در خارج از بدن مىتواند بر روى سنگ موثر باشد .
در هند از پودر دانه در موارد وجود سنگ در كليه و مثانه ، سختى دفع ادرار و بواسير خونى استفاده درمانى به عمل مىآيد . علاوه بر موارد فوق در طب عوام در خوندماغ و خونريزى واژن و لكوره مصرف سنتى دارد .
مقدار خوراك پودر دانه 4 - 2 گرم مىباشد .
توضيح :
در كتب قديم تحت عنوان قلت و حب القلت و در جامع مفردات ابن بيطار و مخزن الادويه در متن حب القلت و در حاشيه حب القلب آمده كه اشتباه است . امروزه به عربى گياه را " قلث " و به انگليسى
gram - Horse
يا " نخود اسب " مىنامند .
( 1 * ) - در چين به عدس چين مشهور است
( 2 * ) - تت صيدنه عپ ص 319 ش 24