امروزه بهطور سنتى از چهارتخمه كه مخلوطى از قدومه ، اسپرزه ، بهدانه و سپستان مىباشد به شكل جوشانده براى نرم كردن سينه و گلو استفاده مىشود .
( 1 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 70
( 2 * ) - هدايه المتعلمين 308 ، 328 ، 334 ، 758 ، 759
( 3 * ) - الابنيه 195
( 4 * ) - تت قانون عربى چاپ سنگى تهران . توجه : در قانون چاپ بيروت بجاى سبستان سيسبان آمده كه اشتباه چاپى است و در ترجمه فارسى كه برگردان از قانون چاپ بيروت مىباشد و عمل مقابله انجام نشده به تبع سيسبان آمده است .
( 5 * ) - تت جامع مفردات ابن بيطار ، به نقل از اسحق بن عمران ج 3 ص 4
( 6 * ) - اختيارات بديعى ص 217
( 7 * ) - دبيله ، ذبيله
Encysted tumor
( 8 * ) - تذكره اولى الالباب ، داود انطاكى ص 186
( 9 * ) - تلخيص از تحفه 143 ، مخزن 316
Code - 1765
گوندى
Cordia rothii Roem Schult
درختچهاى است از خانواده
Boraginaceae
كه محل رويش آن پنجاب ، دكن ، گجرات و سند در هند ، كراچى در پاكستان ، عربستان و حبشه مىباشد . پوست درخت خاكسترىرنگ و ارتفاع آن حدود 10 متر ، برگها متقابل ، دراز ، گل كوچك و سفيدرنگ ، ميوه شفت به رنگ زرد ، قهوهاى مايل به قرمز و داراى يك دانه مىباشد . جوشانده پوست درخت در التهاب مخاط دهان به شكل غرغره استفاده مىشود .
گياه را به هندى " گوندى " و در بلوچستان " ليوار " و گندى مىنامند .
Code - 1769
كزبره
Coriandrum sativum L .
كزبره يا گشنيز گياهى است يك سال ، ساقه افراشته ، بدون كرك ، با انشعابات دو شاخه ، سبزرنگ به ارتفاع حدود 50 سانتيمتر از خانواده چتريان ، برگ متناوب ، سبز ، شفاف . برگهاى قاعده با لوبهاى كمعمق ، تخممرغى ، انتها مدور و دندانهها ارهاى ، برگهاى بالائى تقريبا بدون پايه با تقسيمات شانهاى عميق و با تقسيمات خطى باريك و نخى شكل ، ميوه كروى ، صاف ، سبز مايل به زرد ، سخت ، بدون كرك يك قسمت تاج مانند با پنج برجستگى سوزنى شكل در بالاى ميوه ، كه در حالت تازه بوى نامطبوع همانند بوى ساس از آن به مشام مىرسد به همين جهت نام علمى آن از
Korio
يونانى به معنى ساس گرفته شده است .
منشاء اوليه گياه نواحى غرب آسيا ، هند ، قسمتهاى شرقى مديترانه گزارش شده ولى امروزه در آسيا ، اروپا ، امريكا رويش دارد و پرورش مىيابد . در ايران در باختران ، اطراف آبادان ، تبريز ، بلوچستان ،