گرممزاج موثر مىباشد . مقدار خوراك افشره برگ آن تا 5 / 37 گرم و پودر برگ خشك شده تا 70 گرم مىباشد و جانشين آن برگ خشخاش و كاهو مىباشد .
تخم گشنيز مفرح ، مقوى مغز ، برطرفكننده وسواس و خيسانده دانه بوداده يا شيره دانه در اسهال خونى ، زخم مجارى ادرار موثر سيلان و دفع بىاراده اسپرم را بند مىآورد . مقدار خوراك پودر دانه حد اكثر 12 گرم مىباشد و چنانچه مقدار 120 گرم از افشره دانه تر و تازه گياه خورده شود ايجاد مسموميت مىكند 11 * .
گشنيز به عربى كزبره و به فرنگى كورياندر ، . . . نزد بقراط در دوم سرد و خشك و جالينوس و شيخ الرئيس گرم دانستهاند . گويند كه سى مثقال از آب تازه او كشنده است . تخم گشنيز در دوم سرد و در سيم خشك است . . . 12 * .
كزبره ، گشنيز ، تخم گشنيز
Coriandrum sativum
13 * .
قسمت قابل مصرف : برگ و دانه ( ميوه ) گياه است .
تركيبات شيميائى :
برگ داراى ويتامينهاى
B 2 , B 1 , A
، نياسين ، ويتامين
C
و مواد معدنى نظير كلسيم ، فسفر ، آهن ، سديم ، پتاسيم همچنين داراى اسانس مىباشد كه از نظر تركيب تقريبا مشابه دانه ولى مقدار آن كمتر است . هر يكصد گرم برگ 55 كالرى حرارت ايجاد مىنمايد . ميوه كه به غلط دانه ناميده مىشود داراى 13 درصد مواد چرب متشكل از گليسيريدهاى اولئيك اسيد ، پالميتيك اسيد ، لينولنيك اسيد ، پتروسيلينيك اسيد ، ويتامين
C
، اكزالات كلسيم 18 - 16 درصد مواد پروتيدى ، 38 درصد سلولز و 1 تا 5 / 1 درصد اسانس مىباشد .
اسانس گشنيز در روسيه ، يوگسلاوى و رومانى به وسيله تقطير يا بخار آب استخراج مىشود متشكل از مواد زير است :
Coriandrol
( 74 - 55 درصد ) ، ليمونن ، آلفا پىنن ، سيمن ، كامفر ، كامفن ، ترپىنن ، منوترپن ، كارون ، فلاندرن ژرانيول مىباشد . همچنين ميوه داراى
Umbelliferon , Scopoletin
و فلاونوئيدهائى نظير
Quercetin
، ايزوكورستين
Isoquercetin
، روتين ، كمفرول و بالاخره
Coriandrinol , Glucoronid
مىباشد .
اين مجموعه به دانهها اثر ضد التهاب ، ضد اكسيدان و قابض را مىدهد .
خواص :
مقوى معده ، بادشكن ، ضد نفخ ، هضمكننده غذا ، مدر ، آنتىاسپاسموديك ، ضد التهاب و ضد باكترى .