محتوى دانههاى تلخ ، سه گوش و سياهرنگ به درازاى 2 ميليمتر مىباشد . گياه در ايران در رامهرمز و داراب رويش دارد .
تاريخچه :
گياه را به يونانى
Molokhe
و
Molokion
مىناميدهاند و حنين در ترجمه دياسقوريدوس مىنويسد ملوخى خبّازى بستانى است و اهل شام آن را ملوكيه مىنامند 1 * و رازى ذيل عنوان خبازى مىنويسد ملوكيه برى خبازى [ پنيرك ] و ملوكيه الصخر خطمى است 2 * . ملوكيه جنسى است از خبازى 3 * ، خبازى ملوكيه برى و ملوخيا نوع بستانى آن است به سريانى آن را ملوخيا به سيستانى ملك و اهل بلخ آن را دبوكى نامند و آن ملوخيه است و خبازى يا خباز پنيرك است 4 * ملوخيا كه ملوكيا و ملوخ ناميده مىشود خبازى بستانى است 5 * . لزوجت آن از ختمى ، خبازى و اسپرزه بيشتر است برگ آن دراز بيضىشكل مانند برگ بادروج ، گل زردرنگ به شكل گل خيار ولى كوچكتر و دانهها سياهرنگ مانند شونيز [ سياهرنگ ] مىباشد 6 * .
امروزه نيز در شام آن را ملوخيه مىنامند و مايرهوف مىنويسد در فلسطين از موسيلاژ دانهها بهعنوان ملين استفاده مىنمايند و آن را بقله اليهوديه مىنامند وى و همچنين هوپر نام علمى آن را همان مىدانند كه در صدر آمده است .
با توجه به مراتب فوق و شكل گياه كه ابن بيطار شرح داده است :
1 - نام علمى اسامى مترادف ملوخى ، ملوكيه ، خبازى بستانى ، ملوخيه ، ملوخ ، ملوخيا ، ملوخياى بستانى
Corchorus olitorius L .
مىباشد .
2 - نام علمى اسامى مترادف خبازى ، خبازىبرى ، خباز ، ملوخياى برى ، ملوكيه برى ، پنيرك
Malva sylvestris
مىباشد .
3 - ملوكيه الصخر ، ملوخيه الصخر ، ملوخيه الشجره 7 * ، ختمى ، خطمى
Althaea officinalis L .
مىباشد .
مايرهوف مىنويسد نام عربى ملوخيه يا ملوكيه از ملوخيا سريانى و آن نيز از نام يونانى مشتق شده است .
شرح اثرات درمانى هر دو گياه در كتب دياسقوريدوس ذيل ملوخى در الحاوى ، الابنيه و قانون ابن سينا تحت عنوان خبازى و در يك موضع به صورت مخلوط شده آمده و جدا كردن خواص درمانى خبازى و ملوخيه از يكديگر بسيار مشكل مىباشد . اخوينى اثر آن را در تب چهار يك سودمند دانسته است 8 * و ابن سينا آن را مسهلى سريع الاثر و مخلوط آن را با روغن زيتون و آبكامه بازكننده انسداد مجارى كبد و دانه آن را براى مثانه و روده مفيد ذكر نموده است 9 * .
براى طحال خوب است مزاج را لينت و سينه را نرم و مرطوب مىكند و خوردن حدود 7 گرم دانه آنكه تلخمزه مىباشد به فورى اثر مسهلى مىبخشد ( 6 * ) .