اگر 5 / 17 گرم از سرشاخهها را در آب جوشانده صاف نموده و قدرى روغن كنجد به آن اضافه كرده و اماله نمايند درد سياتيك ، درد پشت و قولنج را تسكين مىدهد ضمنا اين محلول صفرا ، بلغم لزج و سوداء را خارج مىنمايد . بايد توجه داشت كه زيادى مصرف آن و يا سرشاخهها و عصاره موجب خونريزى مىگردد 21 * .
سلطان الحكماء مىنويسد به فرنگى اين گياه را پتيت سانتوره مىنامند . اين گياه را مىتوان در تبهاى متناوب خطرناك بدل گنهگنه به كار برد . بهطورىكه در تب نوبه ربع 22 * به فاصله هر چهار ساعت يك فنجان از دمكرده مخلوط آن با بابونه به بيمار داده مىشود 23 * .
بايد توجه داشت اين گياه در اغلب كتب قديم با قنطوريون كبير در يك موضع و ذيل قنطوريون آمده و اثر آن را قوىتر از قنطوريون كبير دانستهاند .
قسمت قابل مصرف : سرشاخههاى گلدار گياه مىباشد .
تركيبات شيميائى :
سرشاخهها داراى مواد زير مىباشند .
1 - گلوكزيدهاى سكوئيريدوئيد
Secoiridoid
كه به نام اجزاء تلخ مشهور مىباشند نظير
Sweroside
، استرهاى ام - هيدروكسى بنزيل سنتاپيكرين
Centapicrin
، دزاستيل سنتاپيكرين
Desacetyl centapicrin
، ژنسيوپيكرين
Gentiopicrin
، سورتيامارين
Swertiamarin
كه از هيدروليز آن اريتروسنتورين
Erythro centaurin
به دست مىآيد و به مقدار 2 / 1 درصد در گياه وجود دارد .
2 - آلكالوئيدها : مانند جنتيانين
Gentianine
، جنتيانيدين
Gentianidin
و جنتيوفلاوين
Gentioflavine
.
3 - مشتقات
Xantone
از جمله :
1 / a 8 - Dihydroxy - 3 , 5 , 6 , 7 - Tetrametoxy xantone
4 - فنوليك اسيدها : نظير
, Ferulic , P - comaric , M 8 p - hydroxybenzoic , Syringic , Procatechuic Caffeic
، وانيليك
Vanilic
.
5 - ترىترپنها : بتاسيتوسترول
b - sitosterol
، كامپسترول
Brassicsterol , Campesterol
،
Erythrodiol , a B amyrin , Stigmasterol
و بالاخره گياه داراى يك اسانس روغنى ، رزينى به نام
Centaury resin
، تانن ، موسيلاژ و املاح معدنى مىباشد .
خواص درمانى :
مشهى ، هاضم ، مقوى ، ضد نفخ ، صفرابر ، تببر و ضد رماتيسم ، مواد تلخ گياه با تحريك قسمتهاى انتهائى عصبهاى چشائى زبان باعث ازدياد ترشحات معده و در نتيجه زياد شدن اشتها مىشود . همچنين محرك اعمال كبد و صفرا و بازكننده انسداد آنها مىباشند . لذا در صورت نياز به يك محرك معده و گوارش به ويژه در كمى اشتها كه همراه با ضعف باشد مصرف مىشود و اثر سريعى در موارد ضعف هضم ، سوء