( 5 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 253
( 6 * ) - از الابنيه ص 213
( 7 * ) - هدايه المتعلمين 325 ، 543 ، 162 و 563
( 8 * ) - تت قانون عب 418
( 9 * ) - تذكره 263 ، تحفه 210 ، مخزن 461
( 10 * ) - از كتاب خطى فروغ ناصرى ، تاليف ميرزا ابو القاسم نائينى سلطان الحكماء متوفى 1321 هجرى قمرى
Code - 1347
گل گندم
Centaurea cyanus L .
گياهى است علفى ، يك ساله ، يا دوساله از خانواده
COmpositae
ساقه به ارتفاع 25 تا 90 سانتيمتر ، منشعب ، برگها به رنگ سبز مايل به سفيد پوشيده از تارهاى پنبهاى شكل ، برگهاى قاعده داراى دمبرگ مشخص با بريدگيهاى عميق و برگهاى قسمت فوقانى ساقه باريك ، ساده ، بدون دندانه ، كاپيتولها كه در راس ساقه و شاخهها قرار دارند فقط داراى گلهاى لولهاى آبىرنگ بسيار زيبا مىباشند كه از اواخر ارديبهشتماه ظاهر مىشوند و زنبور عسل از نوش آن استفاده مىنمايد . ميوه فندقه ، تقريبا سفيدرنگ منتهى به يك رشته تار بلند حنائى رنگ مىباشد . منشا اوليه گياه منطقه مديترانه و امروزه پراكندگى آن در زمينهاى شخمزده ، كشت شده بهويژه مزارع گندم نواحى مختلف اروپا ، آسيا و در ايران بلوچستان ، خراسان ، كرمانشاه و اطراف تهران مىباشد .
تاريخچه :
اسم جنس گياه از نام سانتور شيرون
Centaure chiron
پسر سارتون گرفته شده كه بنا بر افسانهها علم استفاده از گياهان داروئى را به اسكولاپ آموخت و نام گونه گياه از
Cyana - thus
به معنى داراى گلهاى آبى يا
Cya - neus
يونانى به معنى آبىرنگ اخذ شده است .
Hildegarde de bigen
در قرن دوازدهم ميلادى از آن نام مىبرد و سپس ماتيول ( 1577 - 1501 - م ) آن را براى درمان بيماريهاى عفونى چشم به صورت حمام توصيه مىنمايد . در قرن هفدهم دمكرده گياه به نام
Casse - lunetts
( عينكشكن ) بين داروفروشان مشهور بوده است .
Culpeper
( 1652 ميلادى ) طبيعت آن را سرد و خشك دانسته و علاوه بر ذكر مورد مصرف فوق مىنويسد در موارد شكنندگى مويرگها ، خونريزى دهان ( لثه ) همراه با برگ بارهنگ و گياه دم اسب و به طور كلى در زخمهاى دهان موثر مىباشد 1 * .
قسمت قابل مصرف : گل ، برگ و دانه گياه مىباشد .