دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 350

باز آن را خشك كنند و باز بسايند دفع گزند شرنگ و بر سر حال آوردنش با كتيرا و صمغ عربى است . گدازنده ، تكه كننده ، بسيار جاذب و برگ سبز آن خون دماغ را بند آورد ، در مداواى جذام و واريس و پاغره بر پوست مالند مفيد است برگ شادابش ورمها را مىرساند و تحليل مىبرد و مغز را مىپالايد . شرنگ را در روغن زيتون بجوشانند و آن زيتون را در گوش چكانند احساس صداهايى در گوش را از بين مىبرد و كشيدن دندان را آسان مىكند در علاج بلند نفسى كشيدن نفس بدان قى كنند بسيار خوب است . بيخ شرنگ پادزهر مار است و در خنثى كردن سم كژدم بهترين پادزهر است . « 1 » ماليدن حنظل ، عسل ، زرنيخ ، روغن زيتون ، آب زهره گاو از هر كدام نيم سير بر شكم و بر كمر تا مقعد نافع استسقاء است ، شياف كال حنظل نافع بواسير و مسهلى قوى است . « 2 » حنظل را به اردو : ايندرانين و توما . و در فارسى : خربزه تلخ مىگويند ، ميوه يك گياه دشتى خودرو است و گياه آن مشابه گياه هندوانه است و ميوه‌هايش به قدر پرتقال است . مغز ميوه تازه‌اش نرم و با آب مىباشد و ليكن خشك آن مغزش به پوست مىچسبد و بى آب است در حالت خشك تناسب اجزايش به اين صورت است : مغز 15 % و تخم 62 % و پوست 32 % مىباشد و همين مغز و بيخ بطور دوا استعمال مىشود رنگ ميوه‌اش زرد خفيف همراه با خطهاى سبز خفيف مىباشد مغز خشكش سفيد مايل به زرد . محلل و مسقط حمل ، بلغم سوداوى را با اسهال دفع مىكند اخلاط فاسد را جذب مىكند و امراض بارده مثل : رعشه و فلج ، عرق النسا ، استسقاء را مفيد است آن را هيچ وقت تنها استعمال نمىكنند ، بلكه با مصلحش مخلوط نموده بعد خورده مىشود اگر از آب حنظل زن شياف بنمايد حمل ساقط مىشود حنظل را در روغن كنجد پخته و بر بدن بمالند درد سر و ديگر دردهاى اعضاء را دور مىكند بيخ آن جزء دواى معروف يونانى