دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 318

و از جوشانده برگهاى آن براى دفع كرم استفاده مىكنند . « 1 » ورس درختى است كه در عربستان ، حبشه ، هند ، سيلان و استراليا مىرويد و بى كُرك در سطح فوقانى پهنك و به رنگ سبز روشن است . ميوه‌اش سه گوش ، به قطر تقريبى يك سانتىمتر و پوشيده از غبارى قرمز رنگ است كه عبارت از تارهاى غده‌اى است . اين تارها هر يك مركب از يك سلول در قاعده هستند كه اطراف آن سلولهاى ترشحى به‌صورت شعاعى قرار دارند . در سلول انتهايى كه حالت برجسته پيدا مىكند ، مواد ترشحى جمع مىشود . اثر درمانى ميوه اين گياه نيز مربوط به همين ماده ذخيره‌اى است . اين گياه بهترين دافع كرم كدو ، مخصوصا بوترى سفال است . مصرف مقادير زياد آن اثر مسهلى شديد ظاهر مىكند كه با تهوع و قى همراه است . پس از مصرف آن ، اگر منظور دفع كرم باشد ، خوردن مسهل ضرورى نيست . « 2 » ورس گياهى است از رده دولپه‌ايهاى جداگلبرگ كه داراى برگهاى متقابل است . گونه‌هايش به صورت درختچه يا درخت مىباشند . در حدود 100 گونه از اين گياه شناخته شده كه همگى در آسيا و آفريقا مىرويند و غالبا داراى ميوه خوراكى هستند . از انساج اين گياه ماده زرد رنگى استخراج مىكنند كه در نقاشى و رنگرزى مورد استعمال دارد . « 3 » ورس چيزى است سرخ خالص شبيه به زعفران سوده و آن را از يمن مىآورند و آن از درختى حاصل مىشود كه در باغهاى يمن زراعت آن مىكنند و آن برى نمىباشد و نبات آن مشابه‌تر به نبات پنبه و يك سال آن را مىكارند و تا ده سال شجر آن در زمين باقى مىماند و در هر سال برگ مىرويد و گل و ثمر مىدهد و بعد از رسيدن آن ثمر آن منشق مىگردد و از آن چيزى مثل مو زرد مايل به سرخى شبيه به زعفران برمىآيد و آن