گياهى از تيره صلبيان كه دو ساله است و ارتفاعش در حدود يك متر مىشود . گلهايش زرد رنگند و ميوه‌اش خرجينك است . اين گياه بومى شمال آفريقا و اروپاى جنوبى و مركزى و آسياى غربى من‌جمله ايران است . در برگهاى اين گياه ماده رنگ كننده‌اى وجود دارد كه از آن جهت آرايش خانمها استفاده مىكردند ، ماده رنگى اين گياه رنگ سبز مايل به آبى توليد مىكند . « 1 » كتم اسم عربى آن است و به فارسى وسمه و صحرايى آن را در مازندران و تنكابن شالخى نامند به معناى حناى شغال و آن برگ نباتى است كه برى و بستانى مىباشد و بعضى گويند غير برگ نيل است و برگ آن شبيه به برگ مورد مىباشد . ثمر آن به اندازه فلفل و بعد از رسيدن سياه مىگردد و در ميان آن تخم كوچك ريزه و برى و كوهى آن در كنار رودها و ريگزارها مىرويد و بايد كه برگ آن را صبح چيده و در آفتاب خشك گردانند و ساييده در شيشه محفوظ كنند كه هواى سرد به آن نرسد . اگر نيم خشك از شب تا صبح بماند رنگ آن از بين مىرود . مزاج وسمه گرم و خشك در دوم است و خواص آن قابض ، محلل ، خضاب آن با آب و نمك جهت سردرد بادى و بلغمى و بخور و ماليدن آن نافع زكام و مقوى مو و آشاميدن آب پخته آن قىآور و جهت گزيدگى سگ مفيد است . بهترين خضاب مىباشد اما مغز را ضعيف مىگرداند و مصلح آن ميخك و لادن است . روغن آن كه آب وسمه را با مثل خود آن روغن كنجد ( مساوى باشند ) جوشانيده به حدى كه روغن باقى بماند جهت بواسير و امراض سرد مقعد مجرب است و مانع ريختن مو است . اكتحال تخم آن بهترين دارو براى منع نزول آب از چشم مىباشد . « 1 »