دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 299

سرخى و صافى شبيه به اسرنج صاف است كه زود بشكند و گرم بگردد و بوى كبريت از آن آيد . زرنيخ از ادويه كيمياست ، اگر زرد و سرخ آن را بسوزانند تا سفيد شود بعد مس سرخ و صاف را گداخته بر آن كمى تنكار اندازند بعد خاكسترش را يك مثقال بر پنج مثقال آن اندازند ، آن را سفيد مىگرداند و گاه زرنيخ را مىسوزانند و گاهى تصعيد آن طبخ و سرخ مىگردد . در جميع انواع آن حرارت شديد است و لظّاع و معفن و محرق ، منضج ، مفتح و منقى صديد و با فوت قابضه و خورنده گوشت زائد زخمها و رافع سعفه و جرب و آكله و كشنده اقسام كرم و سترنده موى است . « 2 » زرنيخ ، زرنيق ، زرنى ، جسمى است معدنى و آن عبارت است از تركيب گوگرد و ارسنيك كه در اصطلاح شيمى آن را سولفور ارسنيك مىگويند و بر دو نوع است : 1 - زرد : كه عبارت است از تركيب سه ظرفيتى ارسنيك با گوگرد ، رنگ آن زرد است و در نقاشى براى تهيه رنگ زرد و سبز ( مخلوط با آبى پروس ) به كار مىرود و همچنين در تهيه واجبى ( نوره ) از آن استفاده مىكنند . 2 - قرمز كه عبارت است از تركيب دو ظرفيتى ارسنيك و گوگرد . رنگ آن قرمز است و در نقاشى مصرف دارد . « 3 » ماليدن زرنيخ با آهك بر شكم و كمر نافع اسهال كهنه است . از مخلوط زرنيخ و شير و گوگرد و سندروس ماده‌اى به دست مىآيد كه خوراك آن با شير بسيار مقوى است . « 1 » زرنيخ با آهك جهت ازاله مو به نام داروى حمام مىباشد نيز در تركيبات خارجى با حب القراب ، ازاراقى و فوسفورس دارويى مقوى و مشهى بسيار مفيد تجربه شده است . « 2 » چون از آن موشها مىميرند ، آن را مرگ موش مىگويند . « 3 » زرنيخ سمى معدنى است كه با آهن و گوگرد مخلوط شده ، يافته مىشود و به لحاظ