دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 297

است . جرعه محلول آن را 3 قطره بيان كرده است . « 1 » زرنيخ مانند گوگرد از بخارات درست مىشود و پنج قسم مىباشد : 1 - زرد 2 - سرخ 3 - سفيد 4 - سبز 5 - خاكسترى ( سياه ) . زرنيخ رنگ زرد براق را زرنيخ ورقى ، طبقى ، بدخشى و در هندى هرتال طبقى مىگويند . زرنيخ سرخ را منسل گويند و بهترين آن صاف است و زود گرم مىشود و مىشكند و از سوختن آن بوى گوگرد مىآيد آن را در يونانى فلقنديتون و فلوقيون مىگويند . زرنيخ زرد رنگ ساده را كه براق نيست در عربى زرنيخ النوره ، داء الشعر و در سنسكريت پنداكيه و در هندى گوبر يا هرطال مىگويند . زرنيخ سفيد را در هندى گورنتى مىگويند . « 2 » زرنيخ را بعضى زرنيق گويند و اين دو لفظ تازه نيست و به رومى زرنيخ را لاذراخوس گويند و معنى او زردرنگ بود و او را ارسانيقوس گفته‌اند و بعضى سندراخوس گويند و به رومى ارسانيقون زرد را گويند رنگ سرخ را سندرخا گويند . و به لغت لاتينى اوربيمنت گويند و به سريانى زرنيخا و به پارسى زرنى گويند و هر چه سرخ بود او را به هندى منسل گويند و زرد را هرتال گويند . و خوزى گويد زرنيخ سه نوع است : يك نوع سپيد است و اين نوع زهر است و نوع ديگر زرد است و نوع ديگر سرخ و معدن زرد به ارمنيه است و نوع ديگر سرخ و زرد در بغداد بسيار باشد و بغدادى بهتر باشد از ارمنيى . و خوزى گويد از او نيكوتر آن است كه جرم او پهن باشد و تنك و به شكل سنگ و لون او زرد باشد و در جرم او سبك نباشد . و يك نوع ديگر او آن است كه جرم او درشت است و لون او به لون زرنيخ مىباشد و در منفعت به از نوع اول است و معدن او در زمين بنطس مىباشد و گويد : اين نوع را از ارمنيه به بغداد مىبرند و بعد از او در اجزاء او به سبز مايل است .