تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 148

مساهمون:

ص١٤٨

* گنه گنه

[ مشخصات ]

گياهى است از تيره روناسيان كه به‌صورت درختهاى كوچك و داراى گونه‌هاى متعدد است و در آمريكاى جنوبى خصوصا پرو و اكواتر و ونزوئلا به فراوانى مىرويد . پوست گنه‌گنه داراى اثر مقوى و تب‌بر و قابض است و مهمترين آلكالوئيدش كينين است كه به جاى پوست گنه‌گنه در معالجه مالاريا مصرف مىشود . « 1 » گنه‌گنه اسم فارسى عصاره برگ است . « 2 » برگ به لغت انگليسى به معنى پوست درخت است و آن پوست درختى است شبيه به قرفه و از آن تيره‌تر و از مملكت پرو در آمريكاى جنوبى به اروپا آورده‌اند و آن را جروتيس برگ نامند . بو ندارد و داراى طعمى تلخ و با كمى قبوضيت است . درخت گنه‌گنه اصولًا بومى مناطق آندوكولومبى از مناطق گرم آمريكاى جنوبى است . اين گياه به‌صورت درخت يا درختچه‌اى است هميشه سبز با برگهاى متقابل . تكثير درخت گنه گنه از طريق قلمه ، خوابانيدن ، پيوند و حتى كاشت بذر آن صورت مىگيرد . گرم و خشك در دوم است و در تبهاى كهنه و تب و لرز و تب ربع به كار برده مىشود و در هنگام تب مقدارى كم از آن را در آب سرد حل كرده و سه روز پى در پى ميل مىكنند و گاهى در تمامى روز نوبت تب به فاصله دو ساعت ، به مريض مىدهند .

تركيبات شيميايى :

در پوست درخت در حدود 1 / 9 درصد انواع آلكالوئيدها وجود دارد . در گونه‌اى از گياه ، نوعى كىنين مخصوص معالجه مالاريا توليد مىشود . كىنين آلكالوئيد تلخ ، بىرنگ متبلور و داراى كريستالهاى سوزنى شكل است كه در آب سرد كم محلول ولى در اتر و الكل بيشتر حل مىشود . « 1 »
هامش
( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 3 ، ص 3421 .
( 2 ) - محيط اعظم ، ج 4 ، ص 143 .
( 1 ) - معارف گياهى ، ج 4 ، ص 165 .