تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 130

مساهمون:

ص١٣٠

مشخصات :

درختچه كوچكى است با شاخه‌هاى زياد و تيغ‌هاى ريز ، پهن و قلابى شكل و گاهى سرخ رنگ و برگهاى آن داراى 5 - 7 برگچه دندانه‌دار مىباشد . روى آنها سبز براق و پشت آن خزى است . گلهاى آن صورتى كم‌رنگ و بسيار معطر و در بهار ظاهر مىشود .

خواص - كاربرد :

از گلبرگهاى گل محمدى نيز گلقند درست مىكنند و در استعمال خارجى نيز ضماد آن به‌عنوان قابض و تونيك به كار مىرود . « 1 »

* گلسنگ

آن را حزاز الجبل و زهر الخجر نيز گويند و در مصر حناء القريش و به فارسى گلسنگ و به ديلمى سنگ حنا نامند و اين را حزاز از آن جهت گويند كه مرض حزاز را ، كه سبوسه سر است ، زائل مىگرداند و آن چيزى است كه به روى سنگها در مواضع نمناك شبيه به طحلب متولد مىشود و رنگ آن سبز مائل به سفيدى بود و چون به دست بمالند به رنگ حنا مشاهده گردد . سرد و خشك در دوم و در آن جلا و تسكين حرارت و لهيب اعضا است و ضماد آن محلل اورام حاره كه تنها با عسل استعمال مىشود . « 2 » ضماد آن جهت اقسام قوبا و قطع نزف الدم و تسكين حرارت اعضا و اورام حاره و ورم زبان و با عسل جهت يرقان نافع است . « 1 » گلسنگ‌ها ريشه‌دارانى هستند كه از اتحاد يك قارچ و يك جلبك به وجود آمده داراى زندگى همزيستى مىباشد . معمولًا قارچى كه در تركيب گلسنگ‌ها مداخله مىكند ، از آسكوميست‌ها يا بازيديوميست‌ها و جلبك آن از جلبكهاى سبز يا جلبك‌هاى

هامش
( 1 ) - معارف گياهى ، ج 3 ، ص 394 .
( 2 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 142 .
( 1 ) - تحفه حكيم ، ص 88 .