تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 105

مساهمون:

ص١٠٥
گرم در اول و در خشكى معتدل است . جالى و با قوت مسهله و منقى دماغ و رياح غليظه آن و جهت نزلات و تقويت اعضاء تنفس و آلات غذا و ملين سينه و آواز و رافع خشونت آنها از رطوبت ، تنگى نفس و مرطوبى مزاج را نافع است . مقدار شربت آن از هفت تا ده درم و گويند تا بيست درم است . « 4 »

* گزنه

گزنه گياهى است علفى ، چند ساله و داراى ساقه‌هاى راست به ارتفاع 50 تا 100 سانتىمتر ، بيشتر در اماكن مخروبه ، باغها و نقاط مرطوب خارج شهر ، نواحى سايه‌دار و جاهايى كه چهار پايان در آنجا به سر مىبرند ، به حالت خودرو مىرويد . از ريشه‌هاى خزنده آن ، پاجوشهايى در كليه جهات خارج مىشود كه خود باعث آن مىگردد كه گياه به‌صورت پايه‌هاى متعدد درآمده ، محل رويش خود را به كلى فراگيرد . لمس كردن گزنه باعث سوزش مىشود . قسمت مورد استفاده گزنه ، برگهاى تازه ، ريشه و شيره حاصل از آن است . دانه آن كم و بيش به مصارف درمانى مىرسد . گزنه نافع بيمارى قند ، امراض كليه و نزله است . گزنه در نواحى مرطوب غالب نقاط ايران ، مخصوصا مناطق شمالى به حد فراوان مىرويد . ساقه و برگ گزنه را اگر بكوبند و آن را بگيرند شيره‌اى از آن به دست مىآيد كه خون را بند مىآورد . وقتى كه كسى خون دماغ مىشود و خون او بند نمىآيد ، قطعه كوچك پنبه را در شيره گزنه تر و مرطوب كنند و آن را در سوراخ بينى بگذارند خون بند مىآيد . « 1 » گزنه ادرارآور است چون نيترات دو پتاس كه در آن هست خروج ادرار را تقويت مىكند . سى تا چهل گرم را در يك ليتر آب ده دقيقه جوشانده مدت 48 ساعت ميل كنند . « 2 »

هامش
( 4 ) - محيط اعظم ، ج 4 ، ص 78 - تحفه حكيم ، ص 220 .
( 1 ) - گلها و گياهان شفابخش ، ص 43 .
( 2 ) - همان ، ص 45 .