تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 108

مساهمون:

ص١٠٨

* گشنيز

[ مشخصات ]

گشنيز گياهى است يك ساله داراى گلهاى سفيد و چترى از جمله سبزىهاى خوردنى است ، خام و پخته آن خورده مىشود ، دانه‌هاى آن نيز خوشبو است . در ميان كردها دم‌كرده برگهاى آن را براى تسكين سردرد و دندان درد و درد مفاصل به مصرف مىرسانند . « 2 » گشنيز گياهى است علفى و داراى ساقه‌اى شفاف ، بى كُرك و به ارتفاع سى تا شصت سانتىمتر است . ميوه‌اش دو فندقه‌اى و معطر مىباشد . گشنيز از گياهان با ارزش تيره جعفرى است كه ميوه‌اش در طبابت به‌عنوان نيرو دهنده ، هضم كننده غذا ، مدر ، قاعده‌آور ، مقوى معده و تهيه تيزانهاى مختلف به كار مىرود . ميوه گشنيز به‌علت معطر بودن به‌عنوان ادويه مصرف مىگردد ، به‌علاوه براى معطر ساختن اغذيه و شيرينى و همچنين تهيه بعضى ليكورها ، مورد استفاده قرار مىگيرد . « 1 » ميوه آن مقوى ، محرك ، بادشكن و معرق است و بيشتر در بيماريهاى دستگاه هاضمه مصرف مىشود و نيز در موارد هيسترى استعمال آن توصيه گرديده است . مصرف مقدار كم اسانس آن داراى اثر محرك ولى به مقادير زياد مستى و سپس خواب عميق مىآورد . گشنيز باه را ضعيف مىكند . دم‌كرده برگ آن سردرد را تخفيف مىدهد ، ميوه‌اش درد دندان را تسكين مىدهد . « 2 » در ميوه گشنيز يك ماده الكلى به نام كرياندرل

coriandrol
وجود دارد كه اكسيد شده و سيترال به وجود مىآورد . روغن ميوه گشنيز داراى ترپنها ، پيننها با مقدار جزئى الكلهاى ژريانئول و بورنئل است . مواد معدنى گشنيز نبايد از هفت درصد تجاوز كند و خاكستر باقيمانده نامحلول ميوه گشنيز در اسيد نبايد از يك درصد متجاوز باشد . گشنيز همراه با داروهاى مسهل باعث جلوگيرى از زكام مىشود .
هامش
( 2 ) - طب سنتى در ميان كردان ، ص 150 .
( 1 ) - گياهان دارويى ، ج 3 ، ص 593 - 592 .
( 2 ) - دارونامه ، دكتر احمد پارسا .