تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 104

مساهمون:

ص١٠٤

لرستان و مخصوصا كردستان به حالت خودرو يافت مىشود و در تركيه در نزديكى ارض روم مشاهده مىگردد . گز علفى در ابتداى روزهاى گرم تابستان مانند شبنمى در روى برگهاى بلوط ديده مىشود . ماده اصلى گز علفى ساكاروز است . در اثر نيش حشره‌اى كوچك به برگ و ساقه‌هاى جوان اين درخت در تابستان ماده شيرينى به نامهاى محلى « گز علفى » يا « گزو » ترشح مىشود كه در مجاورت هوا سفت شده و روستائيان آنها را صبح روز بعد جمع‌آورى مىكنند . گز علفى با برگهاى خشك بلوط همراه است و سبز رنگ به نظر مىرسد . « 1 » گز علفى به مقدار بيست تا سى گرم پس از انحلال در آب صاف نموده با داروى ديگر مخلوط به‌صورت تنقيه استعمال مىشود . « 2 »

* گزانگبين

[ مشخصات ]

شكرك مترشح از بوته‌هاى گز را گزانگبين گويند . اين شكرك سفت و شكننده و داراى قند و الكلهاى مختلف است و خواص دارويى دارد . از جمله به‌عنوان مسهل جهت اطفال و ضد راشيتيسم استعمال مىشود . به‌علاوه از آن نوعى شيرينى به نام گز درست مىكنند . گز بويژه در اواخر تابستان به دست مىآيد بدين طريق كه در زير درختچه‌هاى گز چادر مىاندازند و با چوب محكم به شاخه‌ها مىزنند و مواد مترشحه را جمع‌آورى مىكنند . « 3 » گزانگبين اسم فارسى است و به سريانى عروبا گويند و آن شبنمى است كه بر درخت گز و ساير اشجار مىنشيند و مانند ترنجبين منعقد مىگردد و آنچه بر درخت بيد منعقد مىگردد الطف است از آنچه بر درخت گز و بلوط منعقد مىگردد و بهترين آن صاف سفيد ، شفاف ، بزرگ دانه مثل مصطكى است كه مخلوط به برگ و خاشاك نباشد .

هامش
( 1 ) - معارف گياهى ، ج 7 ، ص 10 .
( 2 ) - گلها و گياهان شفابخش ، ص 174 .
( 3 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 3 ، ص 3306 .