درختى است كوچك پرشاخه و به ارتفاع 5 تا 15 متر است . برگهايى باريك و دراز به رنگ سبز تيره و شفاف در سطح فوقانى پهنك ولى به رنگ سبز روشن در سطح تحتانى پهنك دارد . طول برگهاى آن به 2 تا 3 سانتىمتر و عرض آنها به 2 تا 3 ميلىمتر مىرسد .
از مشخصات هميشه به نظر مىرسند گلهاى اين درخت عارى از كاسه و جام و به دو صورت نر و ماده واقع بر روى دو پايه جداگانهاند . گل نر آن 4 تا 12 پرچم فشرده و گل ماده آن شبيه يك جوانه كوچك است ، منحصرا يك تخمك برهنه واقع در درون محفظهاى به صورت پياله دارد كه تدريجا گوشتدار و قرمز رنگ شده منظره يك ميوه را كه در قسمت انتهايى باز است پيدا مىكند . چوب ، پوست ، شاخهها ، دانه و برگ آن سمىاند ولى ميوه عارى از دانه آن سميت ندارد . اين درخت در منطقه مديترانه آسيا و ايران به صورت وحشى مىرويد .
ميوه عارى از دانه گياه اثر نرم كننده ، رفع سرفه و ملين دارد . شربت و ژاله مخصوص آن جهت رفع سرفههاى مزمن ، سياه سرفه و حتى دفع سنگ كليه و رفع نزله ، به بيماران مىدهند شيره آن به مقدار 20 تا 25 گرم اثر مدرى و بهطور ملايم ملينى دارد ، برگ دمكرده آن جهت رفع بيمارى قند استعمال مىگردد . مصرف فرآوردههاى آن جهت رفع روماتيسم ، زردى ، باز شدن قاعدگى ( زمان حيض ) نرمى استخوان ، اسكوربوت ، صرع و ديفترى توصيه مىگردد ، مصرف آن برگى 5 / 0 تا 30 / 0 گرم ذكر شده است .
محل رويش :
جنگلها و نواحى شمال ايران گرگان : تربت ، كتول ، رباط قزاق ، زيارت ، راميان ، گيلان :
دامنههاى مقابل امامزاده ابراهيم ( عبد العلى غائب ) ، مازندران : دره هراز ، مغرب عمارت
در ارتفاعات 1400 مترى ، مازندران و گرگان به سرخدار و سخدار ، در كتول به سوختال و درخت سر و در آستارا به سيهدار موسوم است . « 1 »
مشخصات :
نوعى است از انواع ترهها و بعضى رجل الجراد زرنباد را مىگويند و به بقلة اليمانيه
هامش
( 1 ) - گياهان دارويى ، ج 3 ، ص 341 .