دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 480

رنگهاى صنعتى و صابون سازى اين روغن استعمال مىشود . « 2 » ظاهرا در ماده افيون بيان شده آن را شكافته ترياك حاصل مىشود و خشخاشى كه از آن افيون گرفته نشده قوىتر از خشخاشى است كه از آن افيون گرفته شده است و نيز در مرض ماليخوليا و جنون براى تسكين داده مىشود و براى ورم و درد حلق از آن غرغره مىكنند در اسهال و پيچيدن شكم ، خوردن آن نافع است . « 3 » خشخاش براى ريه ضرر مىرساند و مصلح آن شكر و مصطكى و عسل است و بدل آن تخم كاهو مىباشد اضافه بر خواص سابق نوشته كه مولد خون صالح است و خشخاش سياه را سرد سه درجه و خشك دو درجه بيان كرده و مضر است براى دماغ مصلحش باديان است و بدلش كاهوى دشتى نفع خاص براى سيلان رحم مقدار خوراك تا 9 گرم از خشخاش سفيد قويتر مىماند دافع حرارت كبد است و بريان كرده حابس اسهال كهنه است بيخش را جوشانده براى عرق النساء مفيد است و روغن خشخاش را مضر باه نوشته بدلش روغن كاهو مسكن دردسر ، خوراك آن تا 24 گرم براى بىخوابى زياد موثر است و اضافه بر آن براى درد گوش مفيد است . « 4 » روغن خشخاش را براى سردرد مسكن نوشته‌اند و خشخاش را در نسخه‌هاى گوناگون مثل نسخه اطريفل كبير كه براى قوت دماغ و باه استعمال مىشود خشخاش يكى از اجزاى آن مىباشد و در نسخه‌هاى براى سرفه و سينه و زكام استعمال مىشود و نيز قرصهاى با مخلوط شيرين بيان و صمغ قطاط براى سرفه بيان كرده و تركيب گوناگونى از آن جهت سرفه درست كرده‌اند و نسخه‌هاى ممسك علاج سرعت انزال و براى مرض اسهال سياه و بعضى نسخه‌هاى غرغره و دواى معروف دياغوزا كه سابقا كتاب المفردات آن را تعريف كرده يك دواى نافع و مفيد سرفه مىباشد و تركيب آن اين گونه است : اصل السوس ، اسيفول ، گل گاو زبان ، تخم خطمى و سپستان ، عناب ، خشخاش ،