دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 445

ماده تلخى دارد و آن را در تب به بيمار مىدهند و آن را به سبب تلخ بودن به گنه گنه مشابهت مىدهند . بقلة الحمقاء اسم عربى است و نيز به فارسى تورك و به عربى بقلة النبيه و بقلة المباركه و بقلة الزهرا و بقلة المطلقه و بقله فاطمه و بلموى و فرفين و فرفخ و فرخهين و فرفخينا و فرخم و فرفه و فرفطين و رجله و حليب و به يونانى بوندفى فافيس و به فرنگى برغال سالى و به هندى قلفه و خلفه و نوع كوچك آن را لونيا مىگويند و آن دو نوع است : بزرگ و كوچك . گياه بزرگ آن كمتر از ذراع و ساقه آن اكثرا مفروش بر روى زمين و به ستبرى انگشت و بسيار نازك مىباشد و شكننده است و مايل به سرخى و برگ آن مايل باشد و اندك ضخيم پرآب طعم لزج و قدرى ترش و گل آن سفيد و تخم آن كوچك سياهرنگ و شيره آن سفيد و در شاخه‌هاى آن قوت قبض اندك و لهذا مطبوخ آن در بعضى امزجه اسهال و در بعضى قبض شكم مىنمايد و در بعضى بلاد گرم و خشك خام آن را مىخورند مانند سبزيهاى ديگر از پودينه و كاسنى و نوع كوچك آن مفروش بر روى زمين و برگ و تخم آن از نوع اول بسيار كوچكتر و با بورقيت بسيار و اندك ترش و اين اكثرا خودرو مىباشد و بهترين آن نوع بزرگ برگ و ساق سرخ آن است و شيره آن در فعل بالغ‌تر از ساير اجزاى آن است . سرد در سوم و تر در آخر دوم مىباشد . نافع سوختگى آتش و اورام حاره و ضماد آن با آرد جو مسكن صداع حار و اوجاع حار چشم و نافع رمد ( كلفتى پلك چشم ) واورام دماغى و جرب وحكه و جمره و ورم بيضه است . « 1 » به فارسى خرفه مىنامند و به عبرانى ارغيالم و به تركى يرغان سالى مىگويند . كمتر از يك متر و اكثرا مفروش بر زمين و ساقش به قدر انگشتى و بسيار نازك و شكننده و برگش مايل به گودى و گلش سفيد و تخمش سياه و ريزه و طولانى در ضمن بقلة مباركه