تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 435

مساهمون:

ص٤٣٥

خواص :

محلل ، جالى ، مقوى باه است . جوشانده‌اش نافع اورام است و سفوف برگهايش را در پماد مىگذارند . ريشه‌اش را با شير جوشانده از آن دوباره كره حاصل كرده براى قوه باه استعمال مىكنند بيشتر اطبا خرزهره را به طور مالش بر آلت تناسلى مىدهند ، مقوى آن است . گرد برگهايش را بر زخمها پاشيده نافع زخمها است خرزهره سفيد از برگهايش نمكى به دست مىآيد كه به طور خوراكى همراه ماست نافع خون بواسير است و آن قريب به سم است و در استعمال داخلى بايد احتياط كرد . « 1 » اسم هندى خرزهره كفيل است و درختى سمى است و خناق مىآورد . بسيار گدازنده با آب‌پز آن خانه را آب‌پاشى كنند كيك و موريانه را ريشه كن مىكند . ورم و جوش : برگ آن را بر ورمهاى سخت نهند بسيار داروى خوبى است . زخم و قرحه : خرزهره و بويژه افشره برگ آن داروى خارش و گرى ، ريزش مو و جوشهاى پراكنده است . مفاصل : ضماد پخته آن در علاج پشت درد مزمن و درد زانوان است . سر : شكوفه‌اش عطسه‌آور است . زهرها : به تنهايى سم است . اگر همراه الكل و فيجن تناول شود پادزهر حشرات سمى است و من مىگويم راست خواهى خرزهره و گل خرزهره براى انسان و چارپايان و سگان سم است ولى شايد چنان كه گويند اگر با الكل و سزاب پخته شود و بخورند نفعى برساند . « 1 » گياهى است كه برگهايش هميشه و در همه فصل هست ( سدابهار ) برگهايش همانند برگهاى بيد است قدرى ضخيم‌تر است . ارتفاع برگهايش به 9 اينچ مىرسد گلهايش سرخ ، سفيد ، سياه و زرد است گياه تازه را اگر ببرند ماده‌اى شير مانند از آن خارج مىشود معروف است كه خر نزديك اين گياه نمىشود . تخمهايش سم قاتل است . رنگ پوستش زرد و كلفت است . ريشه‌اش خاكى و كج است . مقوى اعصاب مسكن درد است .

هامش
( 1 ) - المفردات ، ص 387 .
( 1 ) - قانون در طب ابو على سينا ، ص 120 .