است . « 1 » خرزهره گياهى است بوته مانند از تيرههاى نزديك تيره زيتونيان داراى شاخههاى باريك با گلهاى سرخ و سفيد و برگهاى دراز شبيه به برگ بيد و سه تايى و تلخ و سمى از گياهان زيتونى است . « 2 » دفلى يا خرزهره دو نوع است : بيابانى و كنار آبى . خرزهره بيابانى برگش شبيه برگ خرفه است ، همراه برگها خار است ، گاهى اين نوع خرزهره را در ويرانهها نيز مىيابيم . نوع دوم كه در كنار رودخانهها پيدا مىشود شاخهها پايا و خارها در زير برگها پوشيده و برگش همانند برگ بيد مشك و بادام است و در برگش چيزى شبيه به موى گرد آيد . ميوهاش سخت و دهان باز است و چيزى در ميان دارد كه به پشم ماند . مزاج : گرم و خشك در درجه دوم .
تركيبات شيميايى :
از برگ خرزهره نخستين بار در سال 1877 الكالوئيدى به نام اولئاندرين به دست آمد . سپس در سال 1883 توسط دانشمند ديگرى ماده فوق و دو گلوكزيد يكى به نام
نرىاين و ديگرى نرىآنتين از آن استخراج شد .
picsark
از پوست درختچه خرزهره موادى نظير نرىاين ، روزاژين و يك جسم قابل تبلور كه محلول آن با قليائيات ، فلئورسنس آبى ايجاد مىنموده به دست آورد . بعدا از پوست اين درختچه گلوكزيدى مشابه نرىاين به دست آمد كه آن را مجاور استروفانتين دانست ولى مورد قبول واقع نگرديد ، زيرا اين گلوكزيد به خلاف استروفانتينها ، با رزورسين كلريدريك ايجاد رنگ گلى نمىكند . بررسىهاى مختلف ديگرى نيز بر روى مواد موثر اين گياه و تجزيه اولئاندرين به عمل آمده تا مشابهت بعضى از آنها با گلوكزيدهاى ديژيتال و با استروفانتين نشان داده شود .
هامش
( 1 ) - تحفه حكيم ، ص 117 .
( 2 ) - فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 1410 .