گفته كه از اثر خوردن آن بچه 3 ساله فوت كرد . بر اثر استفاده آن حوادث بسيارى پيش آمده است . « 1 » روايت از جابر بن حيان : خرزهره به فتح اول و سكون راء مهمله و فتح زاء معجمه و سكونها و فتح راء مهمله ثانى و ها اسم فارسى است . نباتى است به قدر سه ذرع كه تا چهار ذرع هم ديده شده . « 2 » دفلى ، به فارسى خرزهره و به عربى حين مىگويند . نيمچه درختى است به قدر دو ذراع و بيشتر برگ آن بزرگ و عريض و دراز و صلب و بدبو و تلخ و گلش خوش منظر و بسيار سرخ و بعضى زرد و سياه مىباشد و درخشنده و بزرگ و چيزى مثل موى بر آن مجتمع شده و ثمرش طويل قريب به شبرى و پر از جسمى مانند پشم و ريشهاش دراز و باريك و شور و سرخ و آن برى و نهرى مىباشد و در تمام سال اصل آن باقى است و در پائيز گل مىكند و برى آن بزرگتر است . در آخر سوم گرم و خشك و بسيار محلل و جالى و برگ آن سم جميع حيوانات است و بسيار ملتهب و زيادتر از نيم درهم آن كشنده است براى انسان و استعمال آن مخصوص خارج بدن است و آشاميدن پخته آن با شراب به قدر نيم اوقيه دفع سم و هوام حشرات گزنده مىكند و مالش پخته آن كه بعد از آن سائيده باشند جهت ورمهاى صلب و درد زانو و كمر و عرق النساء و مفاصل و جرب مفيد
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 433
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٤٣٣
خارش بدن مفيد است و پلينى نيز بحثى از آن كرده است .
و اطباى ويدك آن را رادع و قابض مىدانند و اصل جوهر خرزهره به نام
neriodorein
سم قوى براى قلب است .
h . g . greenish
از پوست درختچه
nerium ororium
خرزهره دو جوهر تلخ حاصل كردهاند . يك نوع كه در كلوروفورم حل مىشود و در آب كم حل مىشود آن را به نام
neriodorin
ناميده است و نوع دوم كه در آب حل مىشود و در كلوروفرم كم حل مىشود آن را به نام
neriodorein
ناميده است . هر دو ماده سم شديد براى قلب هستند . اثر سمى بسيار دارند . دكتر
domontier
هامش
( 1 ) - فارماكوگرافيا ، ج 2 ، ص 397 .
( 2 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 182 .