نافع سرفه ، شوصه ( آماس ششها همراه با چرك پهلو ) ، سل امراض سخت ، بدى صدا به دليل گرما ، ضيق النفس ( تنگى نفس ) نفث الدم ( خونريزى از دهان ) و نزله ( التهاب ) مىباشد . « 2 » قابض و سخت كننده است بويژه زرده برشته شده سفيده براى تسكين دردهاى سوزناك بسيار مفيد است ، زيرا چسبيده است . چنگ اندر پوست زند و مانند شير نيست كه زود بخزد تخم هر چه سفتتر باشد دير هضم و مغذىتر است و بهترينش نيم پخته است كه زودتر نفوذ مىكند لكههاى سياه آفتاب زدگى را مىتوان با ماليدن سفيده تخم مرغ از بين برد . تخم هوبره و تخم لك لك رنگ موى خوبى هستند و يكى از بازدارندههاى ورم مىباشند در معالجه زخم زهار و سوختگى از آتش آن را به وسيله پارچه پشمى بر زخم مىمالند نمىگذارد چرك كند در سوختگى با آب هم همين طور زرده و سفيده براى علاج دردهاى عصب مفيد است و عصب را نرم مىكنند . تخم مرغ از داروهاى بازدارنده خونريزى پرده دماغ و براى رفع زكام مفيد است تخم لاك پشت بيابانى داروى صرع ( غش ) است سفيده تخم دارويى چشم درد است تخم نيم پخته و بويژه زرده ولرم يا نيم گرم در مداواى سرفه زبرى گلو ورم داخلى در حجاب ، سل ، صداگرفتگى از اثر گرمى ، تنگ نفسى و خونريزى بسيار مفيد است اگر تخم را در درسته داخل سركه بپزيد ريزش مواد را بهسوى معده و روده باز مىدارد و زبرى مرى و معده را بر طرف مىسازد و مانع اسهال و خراش درونى مىشود زردهاش داروى زخمهاى كليه و مثانه است . تخم مرغ خام از خونريزى و از ادرار خون جلوگيرى مىكند . « 1 » جوهر زردى آن را ليستين مىگويند يك مرغ پاكستانى در سال از 60 تا 80 تخم و مرغهاى خارجى از 120 تا 150 تخم مىگذارند . رنگش : سفيد است . طعم : بى مزه و قدرى شور است .
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 40
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٤٠
هامش
( 2 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 399 .
( 1 ) - قانون در طب ، ص 92 .