طين الجلود : خاكى است كه با آن پوست را رنگ مىكنند و سرخ به زردى مىشود با قوت قابضه و محلله و ضماد آن جهت اسهال و اورام نافع است .
طين ارمنى : گلى است كه از بلاد ايروان آرند سرخ تيره جگرى و با نرمى و اندك چربى مىباشد در دوم سرد و در آخر آن خشك و در رفع و با و طاعون و ردع اورام و قطع سيلان خون اعضا و اسهال مثل گل مختوم و جهت تنگى نفس و سل بغايت مفيد و مضر سپرز و مصلحش مصطكى و گلاب ، بدلش طين حجارى و شربتش تا دو درهم است .
طين خراسانى : گلى است بسيار سفيد و خوشبو و خوش طعم و با اندك شورى و ضرر خوردن آن كمتر از ساير خاكها است و بعضى كه عادت به خوردن گل داشته باشند به جهت كمى مضرت آن مىخورند و شرب آن بعد از خوردن چربىها و چيزهاى رطوبتدار كه قى آرند مانع قى مىگردد و جهت سيلان آب دهن و جوع كلبى و هيضه مهلكه كه با قى و اسهال باشد و منع نزلات مفيد است خصوصا مخلوط باشد با اشنه و گلاب و سعد و اذخر و كبابه و قاقله و قدر شربتش تا سه مثقال است و در رفع هيضه دو اوقيه برشته كرده آن را سه بار با آب سيب ترش بايد بنوشند و به دستور با آب سرد و طبيخ سعد همين اثر را دارد .
طين اندلسى سياه و كثيف مىباشد و در ضمادات استعمال آن طين رومى سرخ نيم
رنگ و سفيد مايل به كبودى و خوشبو مىباشد و يك نوع طين قبرسى سفيد آن است و در خاصيت مثل گل ارمنى است طين زرد از ميان دو كوه حوالى قسطنطنيه به هم مىرسد زرد و مايل به تيرگى سرد و خشك و در رفع نزف الدم و نفث الدم و اسهال دموى و چركدار طين قبرسى سرخ درخشنده خوشبو است و بر زبان مىچسبد و در جميع خاصيت قائم مقام گل مختوم است . طين صوفى حميد خاكى است سفيد و خوشبو كه از بلاد شيروان از تبعه صوفى حميد مىآرند و نگاهداشتن آن مانع گزيدن هوام و مار كه از مجرباتست ماليدن آن بر موضع گزيده و شرب آن همين اثر را دارد و در ساير خاصيت مثل گل قبرسى است طين داغستانى از حوالى شيروان آرند در جميع افعال بهتر و قويتر از گل مختوم و مفرح قوى و رافع سميت اخلاط و تب غشى و خفقان است و حقير مكرر تجربه نموده طين فارسى گل شيرازى است و گل سرشوى هم مىگويند ، مايل به زردى
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 383
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٣٨٣