مىكند در علاج بلند نفسى كشيدن نفس بدان قى كنند بسيار خوب است بيخ شرنگ پادزهر مار است و در خنثى كردن سم كژدم بهترين پادزهر است . « 1 » حنظل : ماليدن حنظل ، عسل ، زرنيخ ، روغن زيتون ، آب زهره گاو از هر كدام نيم سير بر شكم و بر كمر تا مقعد نافع استسقاء است ، شياف كال حنظل نافع بواسير است مسهلى قوى است . « 2 » حنظل را به اردو : ايندرانين و توما . و در فارسى : خربزه تلخ مىگويند ، ميوه يك گياه دشتى خودرو است و گياه آن مشابه گياه هندوانه است و ميوههايش به قدر پرتقال است مغز ميوه تازهاش نرم و با آب مىباشد و لكن خشك آن مغزش به پوست مىچسبد و بىآب است در حالت خشك تناسب اجزايش به اين صورت است : مغز 15 % و تخم 62 % و پوست 32 % مىباشد و همين مغز و بيخ بطور دوا استعمال مىشود رنگ ميوهاش زرد خفيف همراه با خطهاى سبز خفيف مىباشد مغز خشكش سفيد مايل به زرد . ذائقه : خيلى تلخ و بىمزه . مزاج : گرم در درجه 4 و خشك در درجه 2 است . مقدار خوراك : از 1 تا 2 گرم است . محل حصولش : جنوب هند و پاكستان . مصلحش : كتيرا و روغن بادام .
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 358
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٣٥٨
محلل و مسقط حمل ، بلغم سوداوى را با اسهال دفع مىكند اخلاط فاسد را جذب مىكند و امراض بارده مثل : رعشه و فلج ، عرق النسا ، استسقاء را مفيد است اين را هيچ وقت تنها استعمال نمىكنند ، بلكه با مصلحش مخلوط نموده بعد خورده مىشود اگر از
آب حنظل زن شاف بنمايد حمل ساقط مىشود حنظل را در روغن كنجد پخته و بر بدن بمالند دردسر و ديگر اعضاء را دور مىكند بيخ آن جزء دواى معروف يونانى عرق
هامش
( 1 ) - قانون در طب ابو على سينا ، ص 153 .
( 2 ) - حكيم اسفنديارى .