دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 342

و به عربى ماهون و به فارسى ماهلو و به شيرازى مائلو است آن چند نوع است نوعى از آن نباتى است شجرى مثل عنقو يعنى خوشه منبت آن ارمنيه و طرسوس است نوع ديگر آن آبى است كه در آبها و مواضع رطبه مىرويد و در شام يافت مىشود و نوع ديگر نبطى و آن غير مشك و مستطيل نرم ملمس است . بهترين آن نوع اول طلايى رنگ و ياقوتى چوب و تازه ارمنى تلخ و خوشبو است به قول شيخ گرم و خشك در سوم و بعضى در دوم گفته‌اند و گيلانى گويد كه اين نبات با وجود حرارت و يبوست خود ذى رطوبت فضليه است و لهذا ثمر بسيار آورد و صداع و سكر پيدا كند قوت آن مثل قوت وج است . نيز وج در تجفيف شديدتر و در آن انضاج بيشتر است ضماد آن با زيت انضاج اورام حار و تحليل آنها كند و با مويز اورام حار و تحليل آنها كند و با مويز اورام احشا را نفع دهد و آن مسكر و منوم به ثقل راس و مصدع است و در نفس نشاط پيدا كند و چون بر پيشانى طلا كنند ازاله صداع بارد و تسكين درد كند . آشاميدن طبيخ آن نافع شوصه بارد و مفتح جگر و مقوى آن و محلل ورم غليظ و مزمن آن و بر طرف كننده رياح از آن و از معده و منقى معده و جگر ، مدر بول و حيض و نافع ورم رحم است . جلوس در طبيخ آن نيز مفيد ورم رحم و مقعد است و گاهى در اوجاع رحم مىنوشانند و خوردن يك درم آن با نيم درم آبگينه سوخته جهت ادرار بول و شكستن سنگ در همان روز مفيد گفته‌اند . و نوشيدن طبيخ آن نيز جهت نقرس خيلى سودمند و كذا طلاى آن و ضماد آن با بادروج نافع گزيدن عقرب است مقدار شربت آن تا دو رم است آن مضر معده و مصلح آن تخم كرفس ، مضر سرو مصلح آن گل سرخ است . « 1 » قوت آن تا هفت سال باقى مىماند بهترين آن از شاخه‌هاى سرخ ياقوتى مانند خوشه و با صلابت و گلش مثل خيرى سرخ و تخمش بسيار لذع است . « 2 »