كلم شامل مىكنند كه از اثر نفخ و باد اين غذاها را دفع كند .
حلتيت : به تاء مثناه فوقانى بعد از باء تحتانى و قبل از آن صمغ انجدانست و آن را حلتيت طيب مىگويند و منتن آن غير صمغ كوله پر و بدبو است و گويند از انجدان سياه حاصل مىشود و به فارسى كما مىگويند و طيب از قسم سفيد آن كه مشهور به كوله پر است و بهترين اقسام است و خوب آن مايل به سرخى و صاف تند بوى كه چون در آب حل كنند مانند شير شود .
در چهارم گرم و در دوم خشك و قوتش تا هفت سال باقى است و آن در سيم خشك و بوى آن شبيه به گندنا و به غايت كريه و با قوه سميه و ترياقيه آن غالب و به فارسى
انگوزه و در اصفهان انگشت گنده گويند و اقسام آن قاتل جنين و مخرج آن و محلل قوى و مدر بول و حيض و جاذب خون به ظاهر جلد و مبهى و جهت تحليل رياح و خون منعقد و تب ربع و دفع رطوبات و درد مفاصل و گزيدن هوام و سگ ديوانه و اسهال رطوبى و مفص ريحى و بلغمى و فالج و صرع و امراض بارده دماغى و بحه الصوت و خشونت حلق و شوصه بلغمى و مخرج اقسام كرم معده و مفتح خون بواسير و با زرده تخم مرغ جهت سرفه خشك و درد پهلو و با انجير جهت يرقان سددى و با فلفل و سداب جهت كزاز و سكنجبين جهت جمود شير و با آب و خاكستر و آب دريا جهت شكاف عضل و بامر و فلفل جهت گشودن حيض و با شير و جنطيانا جهت گاز گرفتن سگ ديوانه و با آب بارنگ جهت رفع چرك و بيلات باطنى و با قوابض جهت اسهال رطوبى و با ادويه مناسبه جهت برودت معده و جگر و سپرز و استسقاء و سستى بدن و زردى و كمودت رخسار و ضماد آن جهت داء الثعلب و دندان كرم خوردن و ريزانيدن آن و طلاى آن در جهت گزيدن عقرب و يا جهت ثاليل و غدد و با انجير خشك و سركه جهت قوبا و با زغبار و زاج جهت بردن گوشت زياد كه در بينى متكون مىشود و گذاشتن آن در احليل باعث نعوظ شديد و اكتحال آن با عسل جهت قوت باصره و نزول آب و بياض و ظفره و مضمضه طبيخ آن با انجير و زوفاء جهت درد دندان كرم خورده و گذاشتن آن بر اورام خبيثه بعد از شكافتن آن جهت اخراج زالوى در حلق مانده و بخور و حمول آن جهت
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 333
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٣٣٣