زرشك و افسنتين و امثال آن را استعمال نبايد كرد و بدلش صندل سفيد و فوفل بالمناصفه است . « 1 » حضض در دامنه كوههاى هيماليا شمال هند و پاكستان مىرويد . در داروسازى از شاخه و پوست و ريشه و ميوه و عصاره آن استفاده مىشود . ساق آن را در هندى : دارهلد . ميوه آن : زرشك . عصاره آن را : رسوت ، رسونتى ميوه ، در عربى : عنبر . انواع مختلف از اين درخت در كوههاى هيماليا در ارتفاعات بين 6000 تا 10000 قوت روئيده مىشود . اهالى آنجا چوب آن را دارو هريدرا و عصاره آن را رسن جانا مىگويند و از مدتى قبل در طب محلى استعمال مىشود كه نوع
lycum
هندى مىگويند كه يونانيها آن را نام گذارى كردهاند .
و معلوم مىشود كه نوع
lycum
نوع ديگر قبلا آنجا بود عربها آن را حضض هندى گفتهاند و اسامى هندى آن را نيز ترجمه كردهاند حكيم عبد الحميد طريق درست كردن عصاره حضض هندى را نوشته است كه چوب آن را سائيده با آب مخلوط نموده و حرارت بدهند بعد آن را صاف كرده با مقدار مساوى با شير مخلوط كرده عصاره رسوت تهيه مىكنند . آقاى رائل
royle
در سال 1833 اين دارو را به اروپائيان شناسانيد تا آن زمان بطور مقوى و داروى ضد كرم از آن استفاده مىشد .
پوست ريشه
barbery
در دستور طب هند بطور دارويى رسما استعمال مىشود و در كتاب تحفه المومنين پوست ريشه را بنام ارغيز گفته است و گفته است كه اين در خواص مثل ماميران است جراح بزرگ مدرس كورنش گفته كه پوست باربرى نلگرى
mullu
kulla
puttaitam
است در مرض تب مالاريايى خيلى مفيد به تجربه ثابت شده
است ساق و عصاره آن را سرد و خشك گفتهاند و در نسخههاى مقوى و ضد مرض مالاريا و تب نوبه با ادويه تلخ مخلوط كرده استعمال مىشود و نيز در خونريزى رحم مفيد است در امراض صفراوى و اسهال استعمال مىشود .
هامش
( 1 ) - تحفه حكيم ، طبع جديد ، ص 304 .