تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 320

مساهمون:

ص٣٢٠

خواص و كاربرد : در عربستان اعضاى هوايى ، ريشه ، تخم و ساقه گياه را گرفته خرد كرده در حوض مىخيسانند و پس از سه روز خيساندن خوب لگد مىكنند . اين نوع عصاره را خولان مىنامند . از نظر خواص قابض و محلل و خنك است . خوردن آن براى ورمهاى داخلى ، اسهال ، قطع سيلان رطوبتها و عرق ، بند آوردن خونريزى ، اخلاط سينه ، تسكين سرفه ، كبد ، يرقان سياه در عين حال مدر ، براى بواسير ، حرارت كليه ، زخم مجارى ادرار ، التهاب ، تشنگى نافع است براى ضعف بينايى و خارش پلك جرب و درد چشم و قطع نزول آب از چشم مفيد است . « 1 » حضض ، شيره فيل زهره ، ايكست بربريس

ext
berberis

روايت از جابر بن حيان : حضض دو نوع است : يكى مكى و دوم هندى ، مكى را به يونانى لوفيون مىنامند و آن عصاره برگ و تخم نباتى است خاردار قريب به سه ذرع پوست آن كاهى و برگ آن شبيه به شمشاد و ميوه آن شبيه به فلفل و سياه و املس و طعم آن تلخ و مىگويند برگ آن مدور كمى ضخيم و سربرگ آن كمى فرو رفته و محل رويش آن وادى عرفات است . صاحب مخزن نوشته كه ثابت شده فيل زهره گياهى شبيه به گياه عنب الثعلب است و تمامى آن گياه را از بيخ و برگ و تخم و ساق گرفته و خرد كرده در حوض مىخيسانند پس آن را خوب لگد كوب مىكنند وصاف كرده مىگذارند تا در آن ته‌نشين گردد پس صاف زلال آن را گرفته مىجوشانند خود را جمع كند سپس آن را در خيكها پر نموده سر آن را بسته به اطراف مىبرند و اين را فولان مىنامند و دروى آن را از صافى مىگذرانند تا ريشه‌ها و اجزاى غليظ آن جدا گردد پس آن را اندكى طبخ مىنمايند كه قريب به انعقاد شده گلوله‌ها مىسازند و اين را حضض مىنامند « 2 » .

هامش
( 1 ) - معارف گياهى ، ج 3 ، ص 233 .
( 2 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 145 .