دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 291

شدن مخاط دهان ، فلج ناقص ، باز شدن مردمك چشم و همچنين فشار خون و درجه گرماى بدن پائين مىآيد و وارد شدن ساپونين در خون حركات ارادى و انعكاس را ضعيف مىسازد . در ريشه چوبه 5 / 2 درصد ساپونين دارد كه در آب حل شده و توليد كف مىنمايد . به همين جهت مورد استفاده در صنعت براى شستشوى لباسها و در طب هم شربت از آن درست مىكنند . « 1 » تسكين دهنده خارشهاى بدن و جوشانده آن براى رفع آنژين مفيد مىباشد . اشنان مفيد بر وزن نقصان گياهى است كه بدان رخت ( لباس ) شويند و بعد از طعام خوردن دست را نيز بدان بشويند و آن را به عربى « غاسول » خوانند و چون آن را بسوزانند « اشجار » شود ، اشنه بضم اول و فتح ثالث به معناى اشنان باشد كه بدان رخت و جامه شويند و نام داروئى هم هست خوشبوى كه آن را دواله مىگويند و به عربى شبيه العجوز و مسك القرود خوانند ، مانند عشقه و لبلاب بر درخت پيچند و اگر بسايند و در چشم كنند جلا دهد ، چوبك اشنان بضم اول و همزه گليم شوى را گويند و به عربى شجره‌اى مالك خوانند و بدان رخت شويند و در دمشق صابون القاب گويند ، در تحفه حكيم مومن مىنگارد . اشنان گياهى است بىبرگ و شاخه‌هاى ريز شبيه به كرم‌هاى خشكيده و گازوران با آن جامه مىشويند ، سفيد او را فروالعصافير خيّر و سبز آن را غاسول نامند و اين غير از ابوقانس است در سوم گرم و در آخر دوم خشك جالى مىباشد . طلاى آن جهت بردن گوشت فاسد زخمهاى دندان و جلاى لثه‌ها نافع است و مداومت آن مفيد دندان است . ضدش و مصلحش روغن بنفشه و مغز تخم كدو است . براى مثانه هم مضر است مصلحش عسل است .