دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 195

است ، درد مفاصل ، خرد كردن سنگ مثانه و در پاك كردن رحم مفيد است . براى التيام زخم نافع است . تب‌بر است و براى معالجه آسم و نقرس استفاده مىشود . براى رفع تب اسهال و ناراحتيهاى چشم و بيمارىهاى مثانه مفيد مىباشد . « 1 » بازكننده و لطافت بخش است و جعده بزرگ در باز كردنن بستگىهاى درونى ويژگى دارد . تر و شاداب آن زخمهاى تر را بهم مىآورد و در اين باره جعده بزرگ موثر است چون خشك شود داروى قرحه‌هاى پليد است و كوچك در اين زمينه فعال‌تر است سردرد آورد همراه سركه بر طحال مالند آماس طحال و سختى آن را از بين مىبرد با معده ناسازگار است داروى يرقان سياه است و بزرگ آب‌پز آن در معالجه يرقان مفيدتر است در علاج استسقاء مفيد است . براى معده خوب نيست ، راه بول و حيض را باز كند و مسهل است و بهترين علاج كرم كدو است ، داروى تبهاى مزمن است ، در علاج كرم و ادرار بول و حيض مىتوان به وزن آن پوست انار تر و دو سوم وزنش پوست چوب دارچين ختايى را به جاى جعده به كار برد علفى است كه در كنار دريا و آب جمع شده در فصل بهار در مىآيد « 2 » و تا اول تابستان مىماند . اين گياه به طور ملايم اثر نيرودهنده ، اشتهاآور ، تب‌بر ، مدر و رفع اسهال دارد و مىتوان آن را براى درمان نقرس روماتيسم و آب آوردن انساج به كار برد . جغفيل اسد العدس است . اسم فارسى بوم ، به تركى ساروقوس گويند و آن عظيم‌الجثه‌تر از ساير اصناف است براى لقوه گردن آن را رفع مىكند و قطور مغز آن با روغن بنفشه در سوراخ بينى طرف موافق صاحب شقيقه از مجربات است . جهت شبكورى نافع است . « 3 » مقوى فكر و مدر بول و حيض است . جعده گرم است و خشك اندر درجه دوم ، اندر افزارهاى شكم سدد بگشايد جعده