تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 194

مساهمون:

ص١٩٤

صادر مىشود عرب آن را در علاج تب مفيد دانسته است . عربها طريقه استعمال آن را بيان كرده‌اند . « 1 » ajuga iva ( l .

( گياهى پايا داراى ساقه چوبى و ظاهرى كاملا مشخص از گونه‌هاى ديگر دارويى است . برگهاى كامل يا دندانه‌دار ، بندرت منقسم به تقسيمات عميق و گلهايى به رنگ ارغوانى ( بندرت زرد طلايى ) دارد . در اروپا بخصوص منطقه مديترانه ، شمال افريقا و جنوب غربى آسيا مىرويد . نام عربى آن جعده
go , dah

است . روايت از جابر بن حيان : جعده يا گل اربه گياهى است كمتر از نيم زرع و برگش پهن و طرف بالاى برگ داراى كرك‌هاى ريز و طرف زير آن داراى خارهاى ريز مىباشد و اطراف آن شاخه‌ها برآمدگىهايى است كه داراى تارهاى سفيد شبيه به موى سفيد كه پر از تخم است و داراى گلهاى سفيد مايل به زردى و معطر است كه اين نوع كوهى است و جعده صغير مىنامند و نوع بستانى را جعده كبير مىگويند و برگ آن بزرگتر و كم‌بوتر است و نوع كوهى آن بيشتر مورد مصرف است و بعد از هشت ماه قوتش كم مىشود و در آخر دوم گرم و خشك و مفتح و با قوه ترياقيه و مدر بول و حيض و ملطف و پخته آن جهت گزيدن حشرات و يرقان سياه و استسقاء و تبهاى بلغمى و سوداوى و رفع كرم معده و تحليل بادها و دشوارى بول و مفاصل و تنقيه رحم و رفع نسيان نيز مفيد است . « 2 » مزاج : جعده كوچك در سوم گرم در دوم خشك و جعده بزرگ در دوم گرم و خشك است .

خواص :

از نظر خواص معتقدند كه مدر و قاعده‌آور است و اخلاط را لطيف مىكند . جهت تقويت ذهن ، استسقاى سرد ، يرقان سياه و تبهاى بلغمى و سوداوى نافع است ، ضد كرم
هامش
( 1 ) - همان ، ص 94 .
( 2 ) - تحفه حكيم ، ص 72 .