تلخ باشد گويند جدوار پنج قسم مىباشد كه در اينجا مشخصات بهترين نوع آن يعنى جدوار خطائى را بيان مىكنيم ظاهر آن تيره سياه رنگ و باطن آن بنفش مائل به سرخى و عقربى شكل تلخ مزه باشد به نحوى كه چون بچشند اولا اندك از آن شيرينى مدرك گردد و بعد از آن تلخى بسيار بالجمله مزاج آن گرم و خشك در دوم و گويند در سوم است جدوار ترياق انواع سموم حاره و بارده مشروبه و گزيدگى است شربا و ضمادا و آن مفرح
و مقوى بدن و اعضاى رئيسه و روده و مفتح و ملطف و محلل و مقوى چشم و دندان و اشتهاآور و چاق كننده و نعوظآور و مدر است و براى امراض مغزى و عصبى مانند صرع و فلج و لقوه و استرخا و رعشه و سستى و ضعف معده و استسقاء و يرقان و شكستن سنگ و قولنج و سختى بول نافع است .
روايت :
در حديث صحيح منقول است كه : شخصى به حضرت صادق عليه السلام شكايت كرد از آزار چشم ، امام فرمود : دارويى بساز از جدوار و كافور و اجزا را مساوى يكديگر بكن و در روايت ديگر فرمود كه ضعف چشم و خيالات را بر طرف مىكند . « 1 »
خواص :
گيلانى گويد : از منافع آن تسكين كليه دردها خواه درونى خواه بيرونى مىباشد پس اگر درد ظاهرى باشد با سركه يا گلاب يا آب طلا كنند و اگر درد داخلى باشد به اندازه يك دانگ بر حسب مزاج با قدرى شراب يا آب گرم سوده بخورند و در عمل با ترياق مشابه است و لاغر را فربه كند و طلاى آن نافع بهق سفيد و برص و محلل جميع ورمهاى بلغمى ، صفراوى ، دموى و سوداوى است پاشيدن آن بر زخمهاى سفليس و جراحات كهنه ، گوشت فاسد آنها را مىخورد و اصلاح آنها نمايد و خون زخمها را بند آورد آن جهت ام صبيان ( استسقاء مغز ، نوعى مرض صرع كه اطفال را عارض شود ) و اكثر امراض
هامش
( 1 ) - حلية المتقين ، ص 175 .