دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 587

در مورد پنبه در زير لغت عسل چنين آمده است : و گر نمك اندرانى اندر او كنى و پنبه‌اى اندر او زنى و اندر گوش نهى ، بانگ را كه از گوش همى آيد نيك باشد . « 3 » يعنى : اگر نمك اندرانى به داخل عسل بريزى و پنبه‌اى را به آن آغشته كنى و داخل گوش بگذارى براى صداهايى كه از درد داخل گوش مىآيد مفيد است . شيخ گويد : ريشه پنبه بيابانى را در آب بپزند مرهم سازند علاج ورم گرم و باد سرخ است . افشره ( فشرده شده صمغ ) و روغن پنبه درد گوش را دوا كند و افشره برگش سرشويه شود سوزنى را علاج است . « 1 » بهترين آن بزرگ دانه ، پر مغز و تازه آن است . گرم وتر در درجه دوم و با رطوبت بسيار است . خوردن مغز داخل آن بسيار مفيد براى سينه و ريه ، نافع سرفه و ملين ( نرمى بخش ) سينه و شكم است . خوردن سه مثقال از آن با اندكى دارچين و شكر در سرد مزاجان و با سكنجبين در گرم مزاجان مقوى باه است و چون مغز آن را با آب پياز سائيده و بمالند دماميل را از بين ببرد . مقدار شربت آن تا پنج مثقال . مضر كليه ، اصلاح كننده آن خميره بنفشه و مشابه آن تخم كنگر است و تدهين با روغن آن جهت رفع كلف ( كك ) ، نمش ( چين و چروك ) و جراحات حادثه در صورت نافع است . « 2 » شيخ گويد : پنبه دانه بادشكن ، خشكاننده ، ديرهضم و بد هضم و بد خلط است و گرمى زياد مىدهد . روغن جوشيده‌اش كم ضررتر است و سكنجبين شكرى زيانش را دفع كند . پنبه دانه كه بسيار گرم است مايه سردرد است . پنبه دانه‌اى كه دير هضم است براى معده خوب نيست و اگر زياد بخورند آب پشت قطع مىشود . « 3 » مصرف : پنبه خالص را در جراحى جهت محافظت از اندامهاى جراحى شده و جذب خون ترشحات و چرك و همچنين براى حفظ بافتها از باكتريهاى مولد عفونت به كار مىبرند . در صنعت پنبه را جهت صنايع پارچه بافى و تهيه سلولز خالص و براى ساخت مواد منفجره ، استات سلولز و غيره به كار مىبرند . الياف پنبه نارس را به نام مرده gossypium hirsutum