جهت دفع رياح بواسير و درد معده مزمن و صرع مفيد است . « 4 » در آب خيسانده عصاره آن را مىگيرند بعضى اوقات آن را كوچك كوچك قطع كرده يرقرنابيط ، چقندر گوشت با نمك مىپاشند و جوشانده به صورت خوراك ضعيف براى ملين كردن رودهها مىدهند رطوبات دماغى و حرارت را درونى كند و لكن بر معده سردى آورد . خشك شده گرد آن را داخل بينى براى سوزاندن پاكندن با سور استعمال مىكند اين نه تخم دارد و نه گل و زمان قديم مردم آلمان عقيده داشتند كه اين گياه از شيراله فريا روئيده شده و در قرون آخر از آن به صورت شيركات حضرت مريم نامبرده مىشود . به سبب بودن ذائقه شيرين ، اهل فرانسه آن را در بعضى مناطق
reg lesse
يا
liouorise
مىگويند كه در اصل اين اسماء براى شيرين بيان است .
اهل ايران اين درختچه را تشتيوان و بسپالك مىگويند . اسم اخير در عربى بسفائج ناميده شده كه اين اسم در تمام بلاد به صورت اسم دارو معروف شده و اسم درختچه در عربى افراس الكلب است . نيز ثاقب الحجر و كثير الرجل مىگويند . اطباى مسلمين اين را به صورت علاج آب مرواريد چشم و كورى توصيف مىكنند .
محل رويش :
نواحى شمالى ايران ، آذربايجان ، بين خزههاى نواحى سنگلاخى حسن بگلو در قرهداغ ، بندرگز ، كهرزنگ در مازندران ، جنوب رشت ، بين نصير محله و امامزاده اسحاق .
* بُطْم اخضر ، بنه
تعريف :
درختى است كوچك به بلندى 7 - 3 متر ، پوست آن صاف ، برگهاى آن شانهاى فرد با دمبرگ . اين درخت در شمال سوريه ، شمال عراق ، در ايران در مناطق مختلف در ارتفاعات زاگرس تا بلوچستان مىرويد .
هامش
( 4 ) - قانونچه ، ص 171 .